به گزارش خودرونویس، تهران چندین روز پیاپی است که آلایندگی خود را به ثبت می‌رساند و حتی روز گذشته هم عدد آلایندگی آن صبح  ۱۶۸ بود اما بعدازظهر طبق اعلام اورژانس کشور به ۱۷۶ هم رسید که با کاهش کیفیت اکثر هوای مناطق، تهران برای همه گروه ها ناسالم شد.

صفحات شبکه‌های مجازی پر شده از عکس‌های شهر تهران که زیر حجم آلودگی گم شده و تنفس سالم و پاک به آرزویی برای ساکنانش بدل شده است.

تشدید مصوبات تکراری

سال هاست که با بالا رفتن عدد شاخص آلایندگی، مسئولان در رده های مختلف به یاد مضرات آلودگی و تاثیرش بر سلامت بدن می افتند و سخنرانی های متعددی در این خصوص قرائت می کنند، اما بعد از مدتی با پایین آمدن شاخص ها دوباره روز از نو روزی از نو! این بار اما داستان آلودگی هوای تهران با ادغام در ویروس کرونا، طولانی شده و علت بروز آن نیز تغییر کرده است و مسئولان در مواجهه با آن ناتوان جلوه می کنند چراکه هر روز عدد آلایندگی بالاتر می رود و خبری هم از نجات دهنده همیشگی یعنی باد وباران نیست؛ هوا آنقدر آلوده است که با وجود تداوم آلایندگی ها کارگروه شرایط اضطرار آلودگی هوای تهران  به ریاست انوشیروان محسنی بندپی – استاندار تهران – و دبیری سعید محمودی – مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران – با حضور سایر اعضای کارگروه در استانداری تهران با صبوری تشکیل جلسه داد و نه تنها نتوانست برای برگزاری دربی پایتخت تکلیفی روشن کند، بلکه باز هم بر مصوباتی تکراری همچون “تشدید برخورد با خودروهای دودزا و فاقد معاینه فنی و موتورسیکلت‌های آلاینده و ممنوعیت تردد کامیون‌های با عمر بالای ۲۰ سال از سوی پلیس راهور” تاکید کرد.

هوا آنقدر آلوده است که دکتر عباس شاهسونی رییس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت تاکید می کند: عموم مردم به خصوص گروه های حساس از تردد غیرضروری در سطح شهر خودداری کنند و با توجه به ارتباط افزایش غلظت آلاینده های هوا به خصوص غلظت ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون و میزان ابتلا و مرگ ناشی از  کووید ۱۹، از عموم مردم به خصوص گروه های حساس مانند، بیماران قلبی، ریوی، زنان باردار، سالمندان، کودکان،  بیماران مبتلا به دیابت و آسم درخواست می شود که از تردد در فضای آزاد اجتناب کنند.

گازوئیل‌سوزی برخی نیروگاه‌ها

با افزایش آلایندگی هوای تهران آنهم در شرایط نیمه تعطیل، کمیسیون اصل ۹۰ نیز وارد میدان شد و با برگزاری جلسه ای با حضور همه دستگاه های ذی نفع موضوع آلودگی هوا را بررسی می کنند، به گونه ای که نصرالله پژمان فر رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس با بیان اینکه نظارت بر آلودگی هوا و مسئولیت در قبال تنفس شهروندان متولی های خاص دارد، می گوید: به نظرم سازمان برنامه و بودجه وظیفه بسیار مهمی در این زمینه دارد و گزارش های ما نشان می دهد که بعضی نیروگاه ها از گازوئیلی استفاده می کنند که از مازوت بدتر است. آقای نوبخت معتقد است دستگاه ها مشکل دارند. دستگاه ها برای تکالیفشان اعتبار تعیین نکرده و به ما ابلاغ نمی کنند.

در این  میان اعضای شورای شهر به عنوان نماینده مردم تنها به بیان تذکر، گلایه و گاهی نامه نگاری اکتفا کرده و گهگاهی با بالا رفتن شاخص ها آنها هم تذکراتی به مسئولان می دهند، بگونه ای که در ابتدا محسن هاشمی در جلسه شورای شهر تهران در سخنانی کوتاه با اشاره به وضعیت آلودگی هوا در تهران می گوید: آلودگی هوا در تهران  استمرار دارد و این نشان می دهد که باید کارهای ویژه تری صورت بگیرد که هنوز انجام نگرفته است.

درخواست از دادستان برای ارائه تخلفات آلودگی هوا

همچنین آرش حسینی میلانی رییس کمیته محیط‌زیست شورای شهر تهران از نمایندگان مجلس خواست مکانیزمی برای تخصیص منابع درآمدی ناشی از جرایم رانندگی به کاهش آلودگی هوا در کلان‌شهرها ایجاد کند و می گوید: دادستان کل کشور از شوراهای شهر سراسر کشور خواسته‌اند اگر اطلاعاتی مربوط به تخلفات آلودگی هوا و مازوت‌سوزی وجود دارد، ارائه کنند. این مسئله مستلزم آن است که به اطلاعات دقیق انتشار آلودگی و منابع اصلی آلایندگی یعنی دودکش صنایع و نیروگاه‌ها دسترسی وجود داشته باشد و این اطلاعات به شکل سیستماتیک توسط سازمان حفاظت از محیط‌زیست ثبت و نگهداری می‌شود و چنانچه به این اطلاعات دسترسی وجود داشته باشد، شوراها می‌توانند به طرح دعواهای محیط‌زیستی در قوه قضائیه اقدام کنند.

وی با اشاره به برگزاری مسابقه دربی روز گذشته در هوای آلوده تهران می افزاید: با توجه به تبصره ۳ ماده ۳ قانون هوای پاک، وقتی آلودگی هوا در شرایط ناسالم برای همه گروه‌ها قرار دارد، مسابقات ورزشی نباید برگزار شوند. جان این ۲۲ نفر برای ما بسیار مهم است. آنها ۹۰ دقیقه در هوای آلوده دویده و جنگیدند و من از سازمان لیگ بسیار گلایه دارم. باید همگی به قانون هوای پاک احترام گذاشته و آن را رعایت کنیم، نه آنکه آن را نقض کنیم.

ورود کمیسیون اصل ۹۰ به آلودگی هوا

حسینی میلانی با تشکر از برگزاری جلسه کمیسیون اصل ۹۰ مجلس درباره آلودگی هوا تاکید می کند: در این جلسه دستگاه‌هایی که در حوزه آلودگی هوا مسئولیت دارند، فراخوانده شدند و شهرداری تهران نیز در این جلسه حضور داشته است. گویا قرار است این جلسات به صورت ماهانه در بحث آلودگی هوا ادامه یابد که در این باره از مجلس تشکر می‌کنم.

کسی پاسخگوی نفس تنگ شهروندان نیست

بهاره آروین رئیس کمیته شفافیت شورای شهر تهران نیز با  اشاره به وضعیت آلودگی هوای تهران با بیان اینکه  آلودگی هوا تنها معضل این شهر است که مستقیم و بی‌واسطه سلامت و جان شهروندان را هدف می‌گیرد و هر نوع راه‌حل فردی هم در برابر آن بی‌ثمر است، می گوید: مساله‌ای که جز از طریق سیاست‌گذاری جامع‌نگر و پیگیرانه قابل حل نخواهد بود.

او ادامه می دهد: در تمام سه سال گذشته، ترافیک و آلودگی هوا، نه فقط اولویت‌دارترین مساله از دیدگاه شهروندان تهرانی؛ بلکه اولویت‌دارترین موضوع برای تمام تلاش‌ها و پیگیری‌های ما اعضای پنجمین دوره شورای اسلامی شهر تهران بوده است؛ از پیگیری‌های مستمر و بی‌وقفه برای وصول اعتبارات مترو و تجهیز و گسترش ناوگان حمل‌ونقل عمومی گرفته تا سیاست‌گذاری‌های معطوف به کاهش ترافیک و آلودگی هوا از طریق هزینه‌زا کردن استفاده غیرضروری از خودروی شخصی، اما امروز آلودگی هوا از هر زمان دیگری شدیدتر است.

آروین تصریح می کند: درحالی‌که به دلیل شرایط ناشی از شیوع ویروس کرونا، شهر نیمه‌تعطیل است، مدارس و دانشگاه‌ها به شکل مجازی فعالند، همایش‌ها و جلسات و رویدادها یا لغو شده‌اند یا به صورت مجازی برگزار می‌شوند، اولویت کار در بخش دولتی و خصوصی با دورکاری است و خلاصه عبور و مرور در شهر به حداقل رسیده است اما آلودگی هوا از هر زمان دیگری شدیدتر است. چرا و چگونه چنین شده است؟

وی به تعطیلی مدارس و دانشگاه و برخی مشاغل در تهران اشاره می کند و با تاکید بر اینکه شهر نیمه تعطیل است اما هوا از هر زمان دیگری آلوده‌تر است، ادامه می دهد: دی‌اکسید گوگرد پس از سال‌ها به شهر بازگشته است؛ آن هم با شدتی عجیب و باورناپذیر. چرا و چگونه چنین شده است؟ هیچ‌کس پاسخگو نیست، هیچ پاسخ صریح و شفافی داده نمی‌شود. جسته و گریخته شنیده می‌شود در نیروگاه‌ها و صنایع اطراف شهرها مازوت می‌سوزانند یا گازوییل غیراستاندارد و با درجه گوگرد بالا . این‌ها تکذیب می‌شود، تایید می‌شود، نفس شهروندان روز به روز تنگ‌تر می‌شود و واقعیت در هاله‌ای تیره و کدر از تایید و تکذیب‌های مدام پنهان می‌شود.

این عضو شورای شهر تهران با بیان اینکه نفس شهروندان به شماره افتاده است و هیچ‌کس پاسخگوی علت اصلی و واقعی این حجم از آلودگی هوای شهرها نیست، می گوید: برای سالیان متمادی، تردد شهروندان با خودروی شخصی در سطح شهر، عامل اصلی آلودگی هوای پایتخت شناخته می‌شد و بار اصلی کاهش آلودگی هوا بر دوش آن‌ها گذاشته می‌شد، حالا شهر نیمه تعطیل است و مقایسه ترافیک خیابان‌ها با سال‌های گذشته نشان می‌دهد که حجم خودروهای شخصی در معابر اگر کمتر نشده باشد، بیشتر هم نشده است. هوا اما بسیار آلوده‌تر است. عجیب آن‌که باز هم مقصر مردم دانسته می‌شوند که با مصرف بالای برق و گاز، نیروگاه‌ها را ناگزیر از مازوت‌سوزی کرده‌اند!

هیچ‌کس پاسخ درستی نمی‌دهد

رئیس کمیته شفافیت شورای شهر تهران ادامه می دهد: در تاریکی و تیرگی حاصل از عدم شفافیت، جای قاضی و متهم عوض می‌شود. مردم که باید قضاوت‌گر عملکرد دولتمردان در مدیریت شرایط باشند می‌شوند متهم ردیف اول که گاز و برق کمتر مصرف کنید تا مازوت سوزانده نشود! درحالیکه هیچ‌کس نمی‌گوید مصرف‌کنندگان اصلی و بزرگ گاز و برق در کشور صنایع هستند و فیش برق و گاز ساختمان‌های عریض و طویل دولتی چندین برابر فیش‌های خانگی شهروندان است. در تاریکی و تیرگی حاصل از عدم شفافیت، دولت از زیر بار مسئولیت‌های مسلّمش شانه خالی می‌کند و باز هم همه بار حل مسایل به دوش مردم گذاشته می‌شود.

آروین می‌گوید: ما نمایندگان مردم نیز مانند موکلین‌مان خشمگینیم و مستاصل، هیچ‌کس پاسخ درستی نمی‌دهد. یکی از مسئولین چیزی می‌گوید و دیگری تکذیب می‌کند. در این آلودگی تاریک که چشم چشم را نمی‌بیند شفافیت کم‌هزینه‌ترین و ممکن‌ترین راهی است که اندکی از این حجم از تیرگی و آلودگی فشرده کم می‌کند.

او تصریح می کند: به نمایندگی از شهروندان تهرانی از وزارت‌خانه‌های نفت و نیرو می‌خواهم فیش گاز و برق تمام مشترکین پرمصرف در بخش دولتی و صنایع را شفاف کنند تا معلوم شود بخش عمده مصرف انرژی در کشور کجاست؛ تا شفاف شود که چقدر برق و گاز در انبوه پرشمار ساختمان‌های دولتی چند ده طبقه هدر می‌رود چون لابد برای دولت و زیرمجموعه‌اش، پول این حجم از مصرف گاز و برق از این جیب به آن جیب محسوب می‌شود و زور دولت و نصایحش درباره صرفه‌جویی فقط برای شهروندان و مشترکین خانگی است.

ریه تهرانی‌ها پر از مازوت

نژادبهرام، عضو هیات رییسه شورای اسلامی شهر تهران طی نامه ای به رییس جمهور درباره تداوم آلودگی هوای تهران و وضعیت نگران‌کننده‌ای که شهروندان را تهدید می کند، خطاب به روحانی نوشته است: «ریه شهروندان تهرانی پر از مازوت شده است. در شرایطی که ویروس کرونا روزانه جان ده ها و صدتا تن از  هموطنان را گرفته و بنا بر مطالعات صورت‌گرفته و اظهارات مقامات مسئول در سازمان حفاظت محیط زیست، سوخت مازوت تا ۶ برابر مرگ و میر ناشی از ویروس کرونا را افزایش می‌دهد.

اینجانب در جایگاه نمایندگی مردم شریف تهران در شورای اسلامی شهر تهران از جنابعالی که با پشتوانه آراء میلیونی هموطنان به عنوان رئیس جمهور منتخب کشورمان ایران بر مسند ریاست جمهوری تکیه زده اید تقاضا دارم با استفاده از ظرفیت و اقتدار ناشی از مقام ریاست جمهوری به عنوان دومین شخص عالی رتبه نظام جمهوری اسلامی دستور فرمائید اقدام عاجل جهت جلوگیری از ادامه مصرف سوخت مازوت در نیروگاه های کشور صورت پذیرد.

سلامت شهروندان در این روزهای سخت کرونایی، بر هر چیز دیگری ارجحیت داشته و مقامات کشور به اقتضاء جایگاه و حیطه اختیارات موظفند ضمن پاسخگویی در قبال عملکرد و وضعیت کشور، در راستای صیانت از جان مردم برنامه ریزی و بسترسازی لازم را معمول دارند.»

در این روزهایی که خروجی جلسات اضطرار آلودگی هوا هم تاثیری بر کاهش آلایندگی هوا ندارد، شاید باید به همان روش قدیمی چشم انتظار باد و باران بنشینیم و باز هم مدیریت «باد» به داد تهران برسد.