کد خبر: ۳۲۲۳۷
تاریخ انتشار: ۲۹ آبان ۱۳۹۸
نویسنده:  
مشکل قیمت‌گذاری برخی از کالاهای استراتژیک نظیر بنزین چیست که دولت هر چند یکبار مجبور به اصلاح قیمت‌ها و پذیرش مخاطرات ناشی از آن می‌شود؟

به گزارش خودرونویس، اقتصاد ایران یک اقتصاد تورمی است و به صورت دوره‌ای به دلیل رشد شدید حجم نقدینگی با جهش‌های قیمتی مواجه می‌شود. افزایش سطح عمومی قیمت‌ها منجر به این می‌شود که در هر دوره قیمت کالاها تعدیل شوند و خود را با سطح عمومی قیمت‌ها متناسب کنند تا امکان آربیتراژ از میان رود. اما داستان برای کالاهایی که با انحصار دولتی مواجه هستند متفاوت است.

ریشه مشکل بنزین کجاست؟




کالاهایی همچون انرژی و سایر کالاهایی که عرضه‌کننده انحصاری آن یا عمده‌ترین عرضه‌کننده آن دولت است، با قیمت‌گذاری دولتی مواجه هستند و به دلیل عدم وجود رقابت در این بازار، دولت امکان اجرای برنامه‌های حمایتی قیمتی را داراست. مشکل نیز از همین جا نشات گرفته می‌شود که دولت عموما برنامه‌های حمایتی خود را با ابزار کنترل قیمت به اجرا می‌گذارد. اجرای این سیاست در شرایط ثبات قیمتی شاید ایراد کمتری داشته باشد اما در شرایط اقتصاد تورمی ایران موجب می‌شود نسبت قیمت‌های این کالاها (نظیر ارز، بنزین و نان) نسبت به سایر کالاها کمتر شده و مصرف بی‌رویه و هدر رفت منابع، بر دولت و اقتصاد فشار وارد کند، در حالی که دولت از کاهش مصرف این کالاها منافع زیادی می‌تواند کسب کند.

برای مثال کاهش ۱۰ درصدی مصرف بنزین می‌تواند صادرات بنزین را تا بیش از یک میلیارد دلار افزایش دهد. با شدت گرفتن تورم و گسترش مصرف بیش از حد، تحمل عدم‌النفع ناشی از مصرف این کالاهای دولتی برای دولت سخت می‌شود و دولت را مجبور به اصلاح قیمت‌ها می‌کند.

شاید برای خیلی از مردم این سوال پیش آید که چرا دولت در شرایط کنونی تن به اجرای این سیاست داده است؟ سیاستی که به ظاهر هیچ منافعی برای دولت ندارد و بر اساس اعلام دولت، همه درآمد ناشی از اصلاح قیمت قرار است به مردم باز گردد و ریالی به خزانه واریز نشود. تحت این شرایط تنها چیزی که برای دولت باقی می‌ماند هزینه‌ها و مخاطرات سیاسی و اجتماعی اجرای طرح است. در حالی که منافع دولت در کاهش مصرف بنزین است که او را قادر به بهره‌برداری از منافع صادرات یا کاهش هزینه‌های واردات در سال‌های آتی می‌کند.

اقتصاددانان این وضعیت را به فنری تشبیه می‌کنند که دولت پس از یک دوره مجبور به رها کردنش است و توانایی نگه داشتن فنر را ندارد. این پدیده در بازار ارز در دوره‌های کوتاه‌تری اتفاق می‌افتد چرا که هزینه فرصت نگه داشتن فنر ارز برای دولت بیشتر است و در بازار نان در دوره‌های طولانی‌تری نسبت به بازار انرژی اتفاق می‌افتد چرا که نگه داشتن فنر یارانه نان برای دولت هزینه کمتری دارد.

این واقعیت را با مشاهده جدول یارانه نان (در جدول شماره ۹ قانون بودجه) و مقایسه آن با یارانه انرژی (در جدول تبصره ۱۴ قانون بودجه) و یارانه ارز که در قانون بودجه صراحتا بیان نمی‌شود ( به صورت ضمنی با نرخ ۴۲۰۰ تومانی برای ۱۴ میلیارد دلار اعلامی توسط دولت، قابل محاسبه است) می‌توان دریافت. بنابراین دولت در هر دوره‌ای بسته به فشار یارانه‌های کالاهای دولتی که بر اساس اهداف حمایت‌گرایانه قیمت‌گذاری شده‌اند، مجبور به اصلاح قیمت‌هاست.

درباره اجرای طرح مدیریت مصرف بنزین باید اشاره کرد که این طرح هرچند ضروری بوده و در جهت کاهش قیمت‌های داخلی بنزین با قیمت‌های جهانی است اما نحوه اطلاع‌رسانی و اجرای آن با ابهاماتی مواجه است. نه ازین جهت که دفعتا اجرا شد بلکه ازین جهت که دولت به اجرای طرحی شبیه طرح هدفمندی یارانه‌ها در سال ۱۳۸۹ اکتفا کرد و حتی به شکل ضعیف‌تر؛ به طوری که موقع اجرا هنوز پرداخت‌های جبرانی انجام نشده بود و مقادیر سهمیه‌ها برای برخی گروه‌ها هنوز مشخص نبود.

حتی در این طرح اطلاع‌رسانی‌ها و انتشار اطلاعیه برای مراحل مختلف صورت نگرفت و پیوست‌های توجیهی و اقناعی نیز در کار نبود. این در حالی است که طی یک دهه گذشته تجربیات گران بهایی از اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها کسب و مطالعات فراوانی همراه با راهکارهای اصلاحی پیشنهاد شده بود. سوال این است که آیا با تمام این تجربیات و مطالعات صورت گرفته نمی‌شد اصلاح قیمت بنزین را با تدبیر بیشتر و مخاطرات اجتماعی کمتری به اجرا گذاشت؟

یک راهکار برای اجرای بهتر این طرح اتصال قیمت بنزین و یارانه‌های پرداختی به خانوارها به قیمت‌های جهانی بنزین و سایر حامل‌های انرژی بود. در واقع با برقراری قواعد قیمت‌گذاری، به نحوی سیاست اصلاح قیمت‌ها اجرا می‌شد که به صورت خود کار اثر افزایش تورم و سطح عمومی قیمت‌ها و همچنین نوسانات نرخ ارز را در خود لحاظ می‌کرد. در این صورت دولت‌ها از اجبار برای اجرای طرح در دوره‌های بعد و تحمل مجدد هزینه‌های سیاسی و اجتماعی ناشی از آن رها می‌شدند.

منبع: ایبِنا

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
سایپا کوییک R پلاس معرفی شد
در آستانه 64 سالگی شرکت پارس خودرو صورت گرفت

سایپا کوییک R پلاس معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ایکو K132 با 92.3 درصد داخلی سازی وارد بازار می شود
در نشست خبری ایران خودرو با قطعه سازان مطرح شد

ایکو K132 با 92.3 درصد داخلی سازی وارد بازار می شود

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عبور تولید سایپا از مرز 100 هزار دستگاه در سال 99
عرضه سایپا شاهین از زمستان امسال

عبور تولید سایپا از مرز 100 هزار دستگاه در سال 99

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ایران خودرو از سه محصول جدید خود پرده برداشت + تصاویر
در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی صورت گرفت

ایران خودرو از سه محصول جدید خود پرده برداشت + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عرضه دو محصول جدید توسط بهمن دیزل در سال آینده
در آستانه شصت و‌ هفتمین سالگرد گروه بهمن صورت گرفت

عرضه دو محصول جدید توسط بهمن دیزل در سال آینده

نام خبرنگار: یحیی دادگر
پلاسی دیگر! + تصاویر
معرفی هایما اس7+

پلاسی دیگر! + تصاویر

نام خبرنگار: رضا صفرآبادی فراهانی
دستاورد تحریم از دره شیلر بیرون آمد
حاصل تلاش بخش خصوصی از سخت ترین شرایط اقتصادی

دستاورد تحریم از دره شیلر بیرون آمد

نام خبرنگار: تحریریه خودرونویس
نسخه فیس لیفت لکسوس LS رونمایی شد
لوکس تر و راحتتر از مدل پیشین

نسخه فیس لیفت لکسوس LS رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی سوزوکی Across پلاگ این هیبریدی
همزاد تویوتا راو4 پرایم

معرفی سوزوکی Across پلاگ این هیبریدی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مزدا 3 توربوشارژ رونمایی شد
مجهز به پیشرانه اسکای اکتیو G

مزدا 3 توربوشارژ رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
دوج چلنجر SRT سوپر استاک از راه رسید
جانشین تولید انبوه دیمون

دوج چلنجر SRT سوپر استاک از راه رسید

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نسخه بنزینی و دیزلی اشکودا اکتاویا RS معرفی شد
امکان سفارش سیستم انتقال قدرت تمام چرخ محرک

نسخه بنزینی و دیزلی اشکودا اکتاویا RS معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
دوج دورانگو SRT هلکت رونمایی شد
قدرتمندترین اسیووی دنیا از راه رسید

دوج دورانگو SRT هلکت رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نسخه رد آی دوج چارجر معرفی شد
سریع ترین و قدرتمندترین سدان تولید انبوه جهان

نسخه رد آی دوج چارجر معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آرزوی بزرگ
نخستین آزمایش رانندگی با پژو 508

آرزوی بزرگ

نام خبرنگار: ارشیا عباسی
2008  سلام می‌کند
آزمایش رانندگی با پژو 2008

2008 سلام می‌کند

نام خبرنگار: :یحیی دادگر
یک پله فراتر ار باشگاه 1.5 لیتری‌ها! + تصاویر
بررسی برلیانس H320 با پیشرانه 1650 سی سی

یک پله فراتر ار باشگاه 1.5 لیتری‌ها! + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
به یاد جوانان
تجربه رانندگی با ایکو دنا پلاس توربو

به یاد جوانان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ملاقات با سری 3 واقعی! + تصاویر
بررسی ب‌ام‌و 330ci مدل 2005

ملاقات با سری 3 واقعی! + تصاویر

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا
گربه محبوب پینین فارینا
بررسی پژو 404 سدان 1974

گربه محبوب پینین فارینا

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا/ عکس : وحید پورسینا
افتخار باواریایی‌ها + تصاویر
بررسی ب‌ام‌و E46 330i مدل 2005

افتخار باواریایی‌ها + تصاویر

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا
فورد موستانگ کبری جت 1400 الکتریکی معرفی شد + تصاویر
عملکردی به مراتب بهتر از نسخه بنزینی در درگ 400 متر

فورد موستانگ کبری جت 1400 الکتریکی معرفی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فورد رنجر برای حضور در کراس کانتری آفریقا آماده شد
مجهز به قلب تپنده F-150 راپتور

فورد رنجر برای حضور در کراس کانتری آفریقا آماده شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیم ویلیامز از خودروی جدید فرمول1 خود پرده برداشت
جبران شکست تلخ فصل گذشته

تیم ویلیامز از خودروی جدید فرمول1 خود پرده برداشت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
بنتلی لباس رزم را برای رقابت در اتریش به تن کرد + تصاویر
دوم فوریه برگزار می‌شود

بنتلی لباس رزم را برای رقابت در اتریش به تن کرد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تست‌های اوپل کورسا e رالی آغاز شد + تصاویر
اولین خودروی الکتریکی مسابقه‌ای توسعه یافته بر پایه نسخه خیابانی

تست‌های اوپل کورسا e رالی آغاز شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خط و نشان تویوتا سوپرا برای رقبا در پیست نوربرگ رینگ
سریع‌تر از ب‌ام‌و Z4 M40

خط و نشان تویوتا سوپرا برای رقبا در پیست نوربرگ رینگ

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رکورد درگ دوج دیمون سرانجام به ثبت رسید
پیمودن 400 متر تنها در 9.57 ثانیه!

رکورد درگ دوج دیمون سرانجام به ثبت رسید

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ فوق حرفه ای فورد GT توسط منصوری
با Le Mansory آشنا شوید

تیونینگ فوق حرفه ای فورد GT توسط منصوری

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ آئودی A6 Allroad توسط ABT
ارتقا توان فنی و شخصی سازی ظاهری

تیونینگ آئودی A6 Allroad توسط ABT

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ مرسدس بنز GLE توسط Hofele
جای خالی نسخه میباخ پر شد

تیونینگ مرسدس بنز GLE توسط Hofele

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عبور قدرت مرسدس AMG GT 63 از مرز 800 اسب بخار
به لطف جی پاور صورت گرفت

عبور قدرت مرسدس AMG GT 63 از مرز 800 اسب بخار

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ آئودی RS Q8 توسط لوما دیزاین
افزایش قدرت در کنار شخصی سازی استایل ظاهری

تیونینگ آئودی RS Q8 توسط لوما دیزاین

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی قدرتمندترین پیشرانه هشت سیلندر LS شورولت
7 لیتر حجم و 570 اسب بخار قدرت

معرفی قدرتمندترین پیشرانه هشت سیلندر LS شورولت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ نسل جدید لندروور دیفندر توسط Kahn
طراحی قطعات بیشتر در آینده نزدیک

تیونینگ نسل جدید لندروور دیفندر توسط Kahn

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فولکس واگن ترانسپورتر 70 ساله شد + تصاویر
قدیمی‌ترین ون در حال تولید دنیا

فولکس واگن ترانسپورتر 70 ساله شد + تصاویر

انیمیشنی که داغ دل طرفداران بیتل را تازه کرد+ ویدیو
آخرین مایل با خاطره سازترین خودروی دنیا

انیمیشنی که داغ دل طرفداران بیتل را تازه کرد+ ویدیو

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی جذاب‌ترین تویوتا در حوالی سال 2000
کانپست‌هایی که فراموش کردیم(17): الساندرو ولتا 2004

معرفی جذاب‌ترین تویوتا در حوالی سال 2000

نام خبرنگار: یحیی دادگر
سوپراسپرتی فراتر از زمان
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم(16): شورولت کوروت استینگری 2009

سوپراسپرتی فراتر از زمان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خداحافظی تلخ با قورباغه آلمانی
آخرین فولکس واگن بیتل تولید شد

خداحافظی تلخ با قورباغه آلمانی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
غول شش چرخ 10 سیلندر آمریکایی
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم(15): دوج رم T-Rex 6x6

غول شش چرخ 10 سیلندر آمریکایی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رودستری که ایده تولید اس2000 را کلید زد
کانسپت هایی که فراموش کردیم (14): هوندا اس اس ام

رودستری که ایده تولید اس2000 را کلید زد

نام خبرنگار: یحیی دادگر