کد خبر: ۳۱۰۸۳
تاریخ انتشار: ۱۰ مهر ۱۳۹۸
نویسنده:  
دولت ناچار است هرساله به خاطر مصرف و قاچاق بالای بنزین، هزینه قابل توجهی را متحمل شود و به نظر می رسد که در شرایط کنونی چاره‌ دیگری غیر از تن دادن به راه حل موقتیِ سهمیه‌بندی نداشته باشد.
به گزارش خودرونویس، طبق برآوردهای سازمان برنامه و بودجه ارقام یارانه پرداختی در کشور، شامل یارانه‌های آشکار و پنهان حدود ۹۰۰ هزار میلیارد تومان در سال  است. حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان از این رقم به حوزه انرژی و نفت و مشتقات آن اختصاص یافته که ۲۱۵ هزارمیلیارد تومان آن متعلق به بنزین است.



سهمیه‌بندی بنزین؛ لازم اما ناکافی

این آمار و ارقام، پیش از هرچیز نشان می‌دهد که دولت چه هزینه سنگینی را از طریق پرداخت یارانه پنهان سوخت، به ویژه بنزین متحمل می‌شود. بعلاوه، برآورد کارشناسان نشان می‌دهد که دهک دهم درآمدی ٢٥-١٧ برابر بیش از دهک یکم درآمدی از یارانه حامل‌های انرژی بهره‌مند می‌شوند. به عبارت دیگر، دولت بخش قابل توجهی از سرمایه کشور را از طریق یارانه بنزین و سایر حامل‌های انرژی مستقیم به جیب دهک‌های پر درآمد کشور می‌ریزد.

این درحالی است که علیرغم اهمیت بودجه عمرانی و زیربنایی در ساختار بودجه‌های سالانه و همچنین در پیشبرد برنامه‌های توسعه، سهم آن زیر بار سنگین یارانه‌های پنهان تقلیل می‌یابد. زیرا درآمد دولت آنقدر نیست که بتواند هم به تولید و عمران و آبادانی توجه کافی داشته باشد و هم به پرداخت یارانه‌ها پنهان بنزین وغیره.

بعلاوه، برای بخش تولید نیز آسیب زا است. رقم هنگفتی که از خلال مصرف انرژی و غیره به عنوان یارانه پرداخت می شود باید به تولید اختصاص یابد. اما پدیده یارانه‌های پنهان تولید را به نفع مصرف تضعیف می‌کند.  

اگر آمار بالای مصرف انرژی و به ویژه بنزین را نیز در نظر بگیریم اهمیت موضوع برجسته ‌تر خواهد شد. کشور ما نه تنها در مصرف بنزین بلکه در مصرف انرژی به طور کل بسیار بالاتر از میانگین های جهانی است. طبق برآورد کارشناسان، به طور متوسط، ایران حدود ۴ برابر میانگین جهانی انواع انرژی‌ها را مصرف می‌کند.

آمار اعلام شده از سوی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران نشان می‌دهد که در سال ۱۳۹۷ میانگین مصرف بنزین روزانه ٨٧ میلیون لیتر و میانگین تولید در بهمن ماه سال ۱۳۹۷، روزانه ١٠٣ میلیون لیتر بوده است‌ که این ارقام به گفته مسئولین نشان‌دهنده فاصله‌ی مطلوب تولید و مصرف بوده و می توانست به پایداری تولید و ذخیره‌سازی بنزین در کشور منجر شود.

با وجود این، آمار و ارقام مصرف در سال جدید نشان از روند افزایشی آن دارد. بر اساس آمار موجود، مصرف بنزین کشور در فروردین ماه سال ۹۸ به ۹۱.۲ میلیون لیتر رسید که این میزان در مدت مشابه سال گذشته (فروردین ۹۷) ۸۷.۱ میلیون لیتر بوده است. لازم به ذکر است که در آخر هفته ها، میزان مصرف به بالای ۱۰۰ میلیون لیتر رسیده که رقم بسیار زیادی است.

 بنابر این، چنانچه این روند افزایشی ادامه پیدا کند ممکن است میزان مصرف از مقدار تولید پیشی بگیرد. در این صورت تأمین  مازاد بر تولید داخلی به معنای خروج ارز بیشتر از کشور بوده و در نتیجه هزینه ای اضافی خواهد بود بر دوش بودجه سال جاری و شاید هم وقوع کسری بودجه.

همچنین، بر اساس گزارش‌های موجود، دولت روزانه ۴۰۰ میلیارد تومان سهمیه سوخت پرداخت می‌کند تا قیمت روی هزار تومان ثابت باشد. پرداخت این سهمیه مشکلاتی نظیر رشد لجام‌گسیخته مصرف، افزایش قاچاق سوخت، افزایش آلودگی هوا و تهدید از میان رفتن خودکفایی در تولید بنزین را به همراه آورده است.  

مجموعه عوامل یاد شده، بعلاوه برخی مسائل و مشکلات دیگر دولت را وادار خواهد کرد که برای حذف یارانه دهک‌های بالا، حذف یارانه‌های پنهان، رساندن یارانه به دست نیازمندان واقعی و البته سهمیه‌بندی بنزین و مدیریت و کاهش مصرف و قاچاق آن اقدامات لازم را انجام دهد.

به نظر می‌رسد که هم دولت و هم مجلس  به این نتیجه رسیده‌اند که باید چارچوبی برای مصرف بنزین مشخص شده و در راستای مدیریت مصرف بنزین گام‌هایی برداشته شود.

 اما، از آنجایی که این چارچوب به ناچار افزایش قیمت بنزین را نیز شامل شده و این امر تبعات احتمالی همچون افزایش تورم را برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت هرگونه تصمیم‌گیری با احتیاط اتخاذ و عملیاتی می‌شود. اما این شتری است که بالاخره روزی درِ خانه‌یِ این دولت یا یکی از دولت‌های بعدی خواهد خوابید.

بدون شک، از طریق سهمیه‌بندی بنزین مقدار قابل توجهی از هزینه‌های دولت کاسته می‌شود، اما سهمیه‌بندی به معنای حل ریشه‌ای معضل بنزین نیست. در این مورد چند نکته وجود دارد که باید هم کارشناسان اقتصادی و هم دولتمردان در نظر داشته باشند.

نخست اینکه، به طور قطع میزان سهمیه اختصاصی جوابگوی مصرف خانوار نخواهد بود، در نتیجه فروش بنزین به نرخ آزاد و دو نرخی شدن آن قطعی است. اما، دو نرخی شدن بنزین خود معضل دیگری به بار می‌آورد. اگر برای جلوگیری از قاچاق، نرخ آزاد بنزین متناسب با فوب خلیج فارس تعیین شود پیامدهای تورمی فاجعه باری در بر خواهد داشت. بنابراین، به نظر می‌رسد برای جلوگیری از این اثر تورمی تفاوت زیادی بین نرخ بنزین سهمیه‌ای و نرخ بنزین آزاد وجود نخواهد داشت.

در این حالت مشکل قاچاق به جای خود باقی خواهد بود. برای مثال، درصورتی که بنزین، با نرخ ۱۰۰۰ تومان برای بنزین سهمیه‌ای و ۲۵۰۰ تومان برای بنزین آزاد نرخ گذاری شود، باز هم انگیزه برای قاچاق باقی خواهد ماند. این در حالی است که بنزین ۲۵۰۰ تومانی نیز می تواند اثرات روانی و واقعی قابل توجهی بر تورم داشته باشد.

مسئله دوم این است که سهمیه بندی و دو نرخی شدن بنزین به درستی قادر به جلوگیری از مصرف بی‌رویه آن نیز نخواهد بود و نمی‌تواند به طرز معناداری میزان مصرف را کاهش دهد.

درواقع، طبقه متوسط و بالای جامعه بیشترین مصرف کنندگان بنزین هستند. قیمت آزاد بنزین برای دهک‌های بالای درآمدی، نرخ بالایی نیست و در هزینه‌های آنها رقم قابل توجهی به شمار نمی‌رود. بنابراین، هرچقدر که بخواهند، با نرخ آزاد تهیه و مصرف می‌کنند.

طبقه متوسط و یا همان دهک‌های میانی درآمدی نیز بیشتر از خودروهای داخلی استفاده می‌کنند که بسیار پرمصرف هستند. از این رو به نظر نمی‌رسد که بتوان به کاهش مصرف بنزین امیدوار بود.

 واقعیت این است که در چند دهه اخیر صنعت خودروسازی بازار بکر و میلیونی داخلی را در نوردیده و میلیون‌ها خودرو پرمصرف (در مقایسه با میانگین جهانی) را وارد جاده‌ها و خیابان های کشور کرده است. بنابراین، بخش قابل توجهی از مصرف سوخت ناشی از کیفیت خودروهای داخلی است.

در نهایت اینکه، سهمیه‌بندی بنزین، نه یک راه حل ریشه‌ای، که اقدامی موقتی برای کاستن از قاچاق، مصرف و کاهش هزینه‌های دولت است.

تلاش در جهت بهبود شاخص‌های کلان اقتصادی مهمترین راه چاره برای این مسئله است. از طریق افزایش رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال، کاهش تورم و رساندن سرانه درآمدی کشور به میانگین‌های جهانی و منطق‌های دست دولت را برای تصمیم‌گیری‌های جسورانه در حوزه یارانه‌ها و به ویژه یارانه‌های پنهان حامل‌های انرژی بازتر خواهد گذاشت.
منبع: ایرنا
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
ایران خودرو از سه محصول جدید خود پرده برداشت + تصاویر
در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی صورت گرفت

ایران خودرو از سه محصول جدید خود پرده برداشت + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عرضه دو محصول جدید توسط بهمن دیزل در سال آینده
در آستانه شصت و‌ هفتمین سالگرد گروه بهمن صورت گرفت

عرضه دو محصول جدید توسط بهمن دیزل در سال آینده

نام خبرنگار: یحیی دادگر
پلاسی دیگر! + تصاویر
معرفی هایما اس7+

پلاسی دیگر! + تصاویر

نام خبرنگار: رضا صفرآبادی فراهانی
دستاورد تحریم از دره شیلر بیرون آمد
حاصل تلاش بخش خصوصی از سخت ترین شرایط اقتصادی

دستاورد تحریم از دره شیلر بیرون آمد

نام خبرنگار: تحریریه خودرونویس
بررسی تنها محصول هاچ‌بک بایک در ایران + تصاویر
تولید سابرینا در دیار خودرو ادامه دارد

بررسی تنها محصول هاچ‌بک بایک در ایران + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ورود جک S4 به بازار ایران + تصاویر
نوبرانه کرمان موتور در راه است

ورود جک S4 به بازار ایران + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مشت فرانسوی ها در تولید پژو301 باز شد + تصاویر
افتتاح خط تولید جدید ایران خودرو در شرایط تحریم

مشت فرانسوی ها در تولید پژو301 باز شد + تصاویر

نام خبرنگار: تحریریه خودرونویس
آئودی A8 L زرهی معرفی شد + تصاویر
وزنی معادل 4 تن و شتابی 6 ثانیه‌ای!

آئودی A8 L زرهی معرفی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نصب یک پیشرانه 1.5 لیتری برای مرسدس CLS در چین
در راستای کاهش مالیات بر صادرات و پایین آوردن قیمت پایه صورت گرفت

نصب یک پیشرانه 1.5 لیتری برای مرسدس CLS در چین

نام خبرنگار: یحیی دادگر
موستانگ GT 19 اسب‌بخار قدرتمندتر شد + تصاویر
به لطف نصب کیت تقویتی فورد پرفورمنس صورت می‌گیرد

موستانگ GT 19 اسب‌بخار قدرتمندتر شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نسخه‌ ویژه تویوتا سوپرا برای بازار ژاپن معرفی شد + تصاویر
قدرتمندتر از نسخه قبل و با رنگی خاص

نسخه‌ ویژه تویوتا سوپرا برای بازار ژاپن معرفی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تویوتا یاریس کراس به صورت رسمی رونمایی شد + تصاویر
مجهز به پیشرانه هیبریدی وسیستم انتقال قدرت تمام چرخ محرک

تویوتا یاریس کراس به صورت رسمی رونمایی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نسل جدید آئودی A3 سدان رونمایی شد + تصاویر
رقیبی بسیار قدرتمند برای مرسدس A کلاس و ب‌ام‌و سری 2

نسل جدید آئودی A3 سدان رونمایی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
هونگچی H9، رولزرویسی از سرزمین اژدها+ تصاویر
رقیب چینی مرسدس، آئودی و ب‌ام‌و

هونگچی H9، رولزرویسی از سرزمین اژدها+ تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آرزوی بزرگ
نخستین آزمایش رانندگی با پژو 508

آرزوی بزرگ

نام خبرنگار: ارشیا عباسی
2008  سلام می‌کند
آزمایش رانندگی با پژو 2008

2008 سلام می‌کند

نام خبرنگار: :یحیی دادگر
یک پله فراتر ار باشگاه 1.5 لیتری‌ها! + تصاویر
بررسی برلیانس H320 با پیشرانه 1650 سی سی

یک پله فراتر ار باشگاه 1.5 لیتری‌ها! + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
به یاد جوانان
تجربه رانندگی با ایکو دنا پلاس توربو

به یاد جوانان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ملاقات با سری 3 واقعی! + تصاویر
بررسی ب‌ام‌و 330ci مدل 2005

ملاقات با سری 3 واقعی! + تصاویر

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا
گربه محبوب پینین فارینا
بررسی پژو 404 سدان 1974

گربه محبوب پینین فارینا

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا/ عکس : وحید پورسینا
افتخار باواریایی‌ها + تصاویر
بررسی ب‌ام‌و E46 330i مدل 2005

افتخار باواریایی‌ها + تصاویر

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا
فورد موستانگ کبری جت 1400 الکتریکی معرفی شد + تصاویر
عملکردی به مراتب بهتر از نسخه بنزینی در درگ 400 متر

فورد موستانگ کبری جت 1400 الکتریکی معرفی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فورد رنجر برای حضور در کراس کانتری آفریقا آماده شد
مجهز به قلب تپنده F-150 راپتور

فورد رنجر برای حضور در کراس کانتری آفریقا آماده شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیم ویلیامز از خودروی جدید فرمول1 خود پرده برداشت
جبران شکست تلخ فصل گذشته

تیم ویلیامز از خودروی جدید فرمول1 خود پرده برداشت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
بنتلی لباس رزم را برای رقابت در اتریش به تن کرد + تصاویر
دوم فوریه برگزار می‌شود

بنتلی لباس رزم را برای رقابت در اتریش به تن کرد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تست‌های اوپل کورسا e رالی آغاز شد + تصاویر
اولین خودروی الکتریکی مسابقه‌ای توسعه یافته بر پایه نسخه خیابانی

تست‌های اوپل کورسا e رالی آغاز شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خط و نشان تویوتا سوپرا برای رقبا در پیست نوربرگ رینگ
سریع‌تر از ب‌ام‌و Z4 M40

خط و نشان تویوتا سوپرا برای رقبا در پیست نوربرگ رینگ

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رکورد درگ دوج دیمون سرانجام به ثبت رسید
پیمودن 400 متر تنها در 9.57 ثانیه!

رکورد درگ دوج دیمون سرانجام به ثبت رسید

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ فوق حرفه‌ای آئودی RS Q8 توسط من‌هارت
900 اسب‌بخار قدرت و 1080 نیوتن‌متر گشتاور

تیونینگ فوق حرفه‌ای آئودی RS Q8 توسط من‌هارت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
اولین کیت تقویتی ABT برای آئودی Q5 پلاگ این هیبریدی + تصاویر
در نبود نسخه RS Q5 صورت گرفت

اولین کیت تقویتی ABT برای آئودی Q5 پلاگ این هیبریدی + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ ب‌ام‌و i8 به دست کمپانی DTE سیستم + تصاویر
افزایش قدرت در کنار بهبود مصرف سوخت

تیونینگ ب‌ام‌و i8 به دست کمپانی DTE سیستم + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ لامبورگینی هوراکان Evo توسط نوویتک + تصاویر
تغییراتی زیرپوستی و هوشمندانه بدون افزایش توان موتور

تیونینگ لامبورگینی هوراکان Evo توسط نوویتک + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ فوق حرفه‌ای AMG A45 توسط Posaidon + تصاویر
یک پیشرانه دو لیتری و 525 اسب بخار قدرت!

تیونینگ فوق حرفه‌ای AMG A45 توسط Posaidon + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ ساده فراری 812 سوپرفست توسط منصوری
نقطه مقابل 812 Stallone

تیونینگ ساده فراری 812 سوپرفست توسط منصوری

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تبدیل رنج روور اتوبیوگرافی به لیموزینی زرهی + تصاویر
توسط کمپانی تیونر کلاسن صورت گرفت

تبدیل رنج روور اتوبیوگرافی به لیموزینی زرهی + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فولکس واگن ترانسپورتر 70 ساله شد + تصاویر
قدیمی‌ترین ون در حال تولید دنیا

فولکس واگن ترانسپورتر 70 ساله شد + تصاویر

انیمیشنی که داغ دل طرفداران بیتل را تازه کرد+ ویدیو
آخرین مایل با خاطره سازترین خودروی دنیا

انیمیشنی که داغ دل طرفداران بیتل را تازه کرد+ ویدیو

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی جذاب‌ترین تویوتا در حوالی سال 2000
کانپست‌هایی که فراموش کردیم(17): الساندرو ولتا 2004

معرفی جذاب‌ترین تویوتا در حوالی سال 2000

نام خبرنگار: یحیی دادگر
سوپراسپرتی فراتر از زمان
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم(16): شورولت کوروت استینگری 2009

سوپراسپرتی فراتر از زمان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خداحافظی تلخ با قورباغه آلمانی
آخرین فولکس واگن بیتل تولید شد

خداحافظی تلخ با قورباغه آلمانی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
غول شش چرخ 10 سیلندر آمریکایی
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم(15): دوج رم T-Rex 6x6

غول شش چرخ 10 سیلندر آمریکایی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رودستری که ایده تولید اس2000 را کلید زد
کانسپت هایی که فراموش کردیم (14): هوندا اس اس ام

رودستری که ایده تولید اس2000 را کلید زد

نام خبرنگار: یحیی دادگر