کد خبر: ۳۰۵۷۰
تاریخ انتشار: ۲۴ شهريور ۱۳۹۸
نویسنده:  
خودروسازان ایرانی اگرچه امسال را بدون بحرانی جدی در تقاضا، پشت‌سر خواهند گذاشت، با این حال با توجه به مولفه‌های مختلف از جمله «قیمت»، «کیفیت» و «مشوق‌های خرید»، احتمال بروز این بحران طی سال آینده بسیار زیاد است.
به گزارش خودرونویس، صنعت و بازار خودرو ایران از همان آغازین روزهای پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای و برجام، در مسیر بحران و التهاب افتاد و شرایط به شکلی پیش رفت که افت تولید و رشد قیمت رکوردهایی سنگین را به ثبت رساندند.


انجماد تقاضا در بازار خودرو ۹۹
پس از نقض برجام، آمریکایی‌ها از اعمال تحریم‌های سنگین علیه ایران صحبت به میان آوردند و در اولین قدم، خودروسازی را قربانی کردند. سه ماه پس از خروج آمریکا از برجام و در اوج گرمای تابستان ۹۷، آب سرد تحریم بر پیکره خودروسازی ایران ریخته شد تا این صنعت استراتژیک به سمت انجماد تولید برود. با آغاز تحریم صنعت خودرو، شرکای خارجی از ایران رفتند و ارتباط خود را با شرکت‌های خودروساز داخلی به سمت صفر بردند. از آن‌سو به دلیل بسته شدن مسیرهای نقل و انتقال پول، تامین قطعات از خارج نیز به مشکل خورد، ضمن آنکه بسیاری از تامین‌کنندگان خارجی حتی چینی‌ها، از ترس تنبیه‌های آمریکا، قید ارتباط با زنجیره خودروسازی ایران را زدند. در کنار این اتفاقات، اقتصاد داخل نیز با چالش‌های بزرگی مواجه شد، از جمله رشد شدید نرخ ارز، تورم افسارگسیخته و افت درآمدهای ارزی (به دلیل محدود شدن فروش نفت). این مسائل در کنار اتفاقات بیرونی، خودروسازی ایران را به‌شدت تحت فشار قرار داد، تا جایی‌که تولید سقوطی آزاد را تجربه کرد، تولید برخی محصولات متوقف شد و کوهی از تعهدات معوق پیش‌روی خودروسازان سر برآورد.

از آن‌سو اما بازار خودرو نیز با التهابی شاید بی‌سابقه مواجه شد و فنر قیمت‌ها باز شد تا دست بسیاری از مشتریان ایرانی از خرید کوتاه بماند. هرچند گمان می‌رفت با توجه به انفجار قیمتی، تقاضا برای خرید خودرو به شدت افت کند، با این حال دلال‌ها و واسطه‌گران به نوعی جای خالی مشتریانی را که قدرت خرید خود را از دست داده بودند، پر کردند. در واقع طی سال گذشته و با وجود انفجار قیمت در بازار خودرو، افت تقاضا چندان به چشم نیامد، اما برخی تحلیل‌ها این‌گونه بود که طی سال ۹۸ بحران تقاضا به وضوح خود را نشان خواهد داد. با این حال اما طی حدودا شش ماهی که از سال‌جاری گذشته، بحران تقاضا آن‌طور که پیش‌بینی می‌شد، بروز نکرد و احتمال رخ دادن آن در نیمه باقی‌مانده نیز پایین به نظر می‌رسد. البته در اینکه تقاضا برای خودرو به دلیل صعود قیمت، افت کرده، تردیدی وجود ندارد، اما وضع فعلی را نمی‌توان چندان بحرانی دانست، چه آنکه هنوز هم فروش‌ها و پیش‌فروش‌های خودروسازان با استقبال نسبی مشتریان مواجه می‌شود. در باب اینکه چرا بحران تقاضا در بازار خودرو احتمالا طی شش ماه دوم سال‌جاری نیز رخ نخواهد داد، دلایل مختلفی عنوان می‌شود. دلیل نخست به تیراژ برمی‌گردد، چه آنکه بخشی از افت تقاضا، به‌طور خودکار به واسطه پایین آمدن تولید، جبران خواهد شد، همان‌طور که طی یک سال گذشته نیز جبران شده است. اگرچه افت تولید خودرو در کشور خودخواسته نبود و ریشه در تحریم‌ها داشت و دارد، با این حال به نوبه خود سبب شد عملا بخشی از تقاضای افت کرده، جبران و بحرانی از این جنس گریبان خودروسازان را نگیرد.

موضوع دیگری که از آن به‌عنوان مانعی بر سر راه بروز بحران تقاضا در بازار خودرو طی سال‌جاری یاد می‌شود، تعهدات معوق خودروسازان است. شرکت‌های خودروساز کشور چه پیش از آغاز تحریم و چه پس از آن، چند صد هزار دستگاه خودرو پیش‌فروش کردند و این یعنی عملا تولید امسال پیش‌خور شده است. طبق اعلام وزیر صنعت، معدن و تجارت، رفع تعهدات معوق خودروسازان تا پایان امسال طول می‌کشد، بنابراین شرکت‌های خودروساز هر چه تولید کنند، عملا صرف تعهدات معوق و البته فروش‌فوری‌های روزانه‌شان خواهد شد. این فروش‌فوری‌ها از اواخر سال گذشته و با موعد تحویل یک ماهه در دستور کار خودروسازان قرار گرفت و فرق بزرگ آنها با پیش‌فروش‌ها (تعهدات معوق)، قیمت آنهاست. خودروسازان مجبورند طبق دستور وزارت صنعت،معدن و تجارت تمام تعهدات معوق را با قیمت‌های قدیم تحویل دهند، اما فروش‌های جدید با قیمت‌هایی بسیار بالاتر انجام شدند. هرچه هست، تعهدات معوق و تعهدات ناشی از فروش‌های جدید، تولید امسال خودروسازان را تضمین کرده است، تازه اگر آنها موفق شوند تا پایان سال‌جاری همه تعهدات را برطرف کنند. در کنار اینها اما دلال‌ها و واسطه‌ها نیز کماکان در بازار فعالیت می‌کنند و تا حد امکان جور مشتریانی را که دست‌شان از بازار کوتاه شده، می‌کشند. بنابراین این فاکتور نیز به نوبه خود کمک می‌کند تا خودروسازان بحرانی جدی را در تقاضا به چشم نبینند.

  چشمک بحران به بازار ۹۹

با وجود پیش‌بینی‌ها مبنی بر سپری شدن امسال بدون بحران تقاضا در بازار خودرو، برای سال آینده شرایط متفاوتی متصور است. به عبارت بهتر، پیش‌بینی می‌شود بازار خودرو در سال آینده به سمت بحرانی جدی در تقاضا برود و خودروسازان با مشکل فروش مواجه شوند. دلایل مختلفی برای این پیش‌بینی مطرح می‌شود، از جمله، «قیمت بالای خودروها»، «نزول کیفیت» و «ضعف مشوق‌های خرید». در این بین، اگرچه قیمت خودروهای داخلی در مقایسه با اردیبهشت امسال (نقطه عطف افزایش قیمت خودرو) افت قابل‌توجهی کرده، با این حال هنوز خرید حتی ارزان‌ترین محصولات برای بسیاری از مشتریان مقدور نیست.
به‌عنوان مثال، پراید با وجود آنکه ارزان‌ترین خودرو حال‌حاضر بازار به شمار می‌رود، اما هنوز هم قیمتی بالای ۳۷ میلیون تومان (در کارخانه) و افزون بر ۴۵ میلیون تومان (در بازار) دارد. بنابراین خیلی‌ها امکان ورود به بازار را نخواهند داشت. در واقع با وجود افت، قیمت خودروها در مقایسه با دوران اوج (اردیبهشت امسال) باز هم قابل توجه بوده و همچنان در قیاس با بازار قبل از نقض برجام، بالا است. در آن مقطع، قیمت خودرویی مانند پراید حدود ۲۲ میلیون تومان بود که تازه خیلی‌ها توان خرید همان را هم نداشتند. در ادامه چیزی نزدیک به ۱۵ میلیون تومان (در کارخانه) به قیمت پراید اضافه شد و در بازار نیز رشدی ۵/ ۲ برابری گریبان آن را گرفت، بنابراین خودروی موردنظر بخشی از مشتریان بالقوه یک سال و نیم پیش خود را هم از دست داد. این شرایط با نسبت‌های مختلف در مورد سایر خودروها نیز برقرار است و در هر بازه قیمتی از بازار خودرو، بسیاری از مشتریان ریزش کرده‌اند. منظور از ریزش می‌تواند این باشد که یا بخشی از مشتریان به دلیل قدرت خرید پایین کلا از بازار خارج شده‌اند، یا به مدل‌های پایین‌تری برای خرید رضایت داده‌اند. به‌عنوان مثال ممکن است مشتری‌ای که قبلا به دنبال خرید یک خودروی چینی آپشن‌دار یا شاسی‌بلند بوده، حالا با توجه به رشد قیمت‌ها مجبور شده محصولی داخلی، نیمه‌شاسی یا سدان خریداری کند.

در کنار موضوع قیمت، نکته دیگر ضعف مشوق‌های فروش است که می‌تواند جزو عوامل بحران‌ساز تقاضا در بازار خودرو سال آینده باشد. در واقع با توجه به قیمت بالای خودروها، تنها یک راه برای بازگرداندن مشتریان حذف شده به بازار وجود دارد و آن ارائه بسته‌های تشویقی است. این بسته‌ها می‌توانند از سوی خودروسازان یا دولت یا هر دو ارائه شوند، به این معنی که مثلا دولت مثل سال ۹۴ تسهیلات خرید برای مشتریان در نظر بگیرد و خودروسازها نیز فروش اعتباری و اقساطی جذابی را لحاظ کنند. با توجه به آنکه منابع مالی دولت محدود است و نمی‌خواهد با افزایش تقدینگی، تورم را تحریک کند، ارائه تسهیلات خرید خودرو بسیار بعید به نظر می‌رسد، مگر آنکه مثل سال ۹۴ کارد به استخوان رسیده و حیات خودروسازی تهدید شود. از آن سو خودروسازان نیز به دلیل رشد هزینه‌ها و محدودیت مالی، به دنبال جذب حداکثری نقدینگی (از ناحیه فروش‌فوری و پیش‌فروش) هستند و قدرت مانور چندانی در موضوع فروش اعتباری و اقساطی ندارند. طبعا اگر چنین مشوق‌هایی از سوی دولت و خودروسازان ارائه نشود، مشتریان حذف شده (همان‌ها که پیش‌تر به دلیل رشد قیمت، قدرت خریدشان در بازار خودرو را از دست داده‌اند) همچنان حذف شده باقی خواهند ماند و با توجه به رشد قابل پیش‌بینی قیمت خودرو در سال آینده (حداقل از ناحیه هزینه‌های جاری)، ممکن است بخشی دیگر از مشتریان نیز ریزش کنند. به این مشکلات اضافه کنید افت کیفی خودروها را به دلیل محدود شدن تامین قطعات از منابع اصلی خارجی و همچنین کاهش کیفیت قطعات داخلی به دلیل مشکلات مالی. این چالش می‌تواند بخشی از مشتریان بازار خودروهای صفر کیلومتر را به سمت دست دوم‌ها سوق بدهد و در نتیجه به بروز بحران تقاضا در بازار اول (صفر کیلومترها) کمک کند.

در نهایت اما شماره‌گذاری نشدن احتمالی برخی خودروهای پرتیراژ داخلی نیز می‌تواند در آتش بحران تقاضا در بازار خودرو طی سال ۹۹ بدمد. پلیس راهور هشدار داده که برخی خودروهای پرتیراژ را به دلیل نداشتن ایمنی لازم، طی سال آینده شماره‌گذاری نمی‌کند. طبعا اگر این تهدید عملی شود، دست بخش دیگری از مشتریان از بازار خودرو کوتاه خواهد شد، حتی اگر خودروسازان تیراژ از دست رفته آنها را به واسطه افزایش تولید محصولات دیگر خود جبران کنند. به‌عنوان مثال اگر پراید طی سال آینده شماره‌گذاری نشود، مشتریان این خودرو مجبورند نزدیک‌ترین محصول (از حیث قیمتی) را انتخاب کنند، که تیبا نام دارد و البته قیمت آن چند میلیون تومان بالاتر است.
  سناریوی خوش‌بینانه با طعم سیاسی

اما در کنار این سناریوی تلخ برای بازار خودرو، یک سناریوی خوش‌بینانه نیز وجود دارد که پیاده شدن آن بر پایه‌های سیاسی استوار است. به اعتقاد برخی کارشناسان، اگر ایران و آمریکا با لحاظ شدن شروط‌شان در نهایت راضی به مذاکره با یکدیگر شوند و به توافقی نسبی نیز دست یابند، این موضوع می‌تواند در سطوح مختلف به صنعت و بازار خودروی کشور کمک کند. برای مثال اگر توافق مفروض، به لغو تحریم‌ها بینجامد، خودروسازان می‌توانند دوباره با شرکای خارجی ارتباط برقرار کرده و ضمن تولید محصولات جدید و جذب مشتری از این مسیر، هزینه تمام شده محصولات فعلی خود را نیز پایین آورده و اگر نگوییم قیمت را کاهش دهند، حداقل امکان ارائه مشوق‌های جذاب خرید را بیابند. از آن سو لغو تحریم‌ها می‌تواند اوضاع اقتصادی کشور را بهبود بخشد و  درآمد و قدرت خرید شهروندان را افزایش دهد و در نتیجه حداقل بخشی از تقاضای مرده بازار خودرو احیا شود. این سناریو البته بسیار خوش‌بینانه و زمان‌بر است، اما به هر حال اگر رخ دهد، می‌تواند ضمن آنکه سایه بحران فروش را از سر بازار خودرو دور کند، سبب تقویت تقاضا نیز بشود.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
سایپا کوییک R پلاس معرفی شد
در آستانه 64 سالگی شرکت پارس خودرو صورت گرفت

سایپا کوییک R پلاس معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ایکو K132 با 92.3 درصد داخلی سازی وارد بازار می شود
در نشست خبری ایران خودرو با قطعه سازان مطرح شد

ایکو K132 با 92.3 درصد داخلی سازی وارد بازار می شود

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عبور تولید سایپا از مرز 100 هزار دستگاه در سال 99
عرضه سایپا شاهین از زمستان امسال

عبور تولید سایپا از مرز 100 هزار دستگاه در سال 99

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ایران خودرو از سه محصول جدید خود پرده برداشت + تصاویر
در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی صورت گرفت

ایران خودرو از سه محصول جدید خود پرده برداشت + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عرضه دو محصول جدید توسط بهمن دیزل در سال آینده
در آستانه شصت و‌ هفتمین سالگرد گروه بهمن صورت گرفت

عرضه دو محصول جدید توسط بهمن دیزل در سال آینده

نام خبرنگار: یحیی دادگر
پلاسی دیگر! + تصاویر
معرفی هایما اس7+

پلاسی دیگر! + تصاویر

نام خبرنگار: رضا صفرآبادی فراهانی
دستاورد تحریم از دره شیلر بیرون آمد
حاصل تلاش بخش خصوصی از سخت ترین شرایط اقتصادی

دستاورد تحریم از دره شیلر بیرون آمد

نام خبرنگار: تحریریه خودرونویس
نسخه رد آی دوج چارجر معرفی شد
سریع ترین و قدرتمندترین سدان تولید انبوه جهان

نسخه رد آی دوج چارجر معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی نسخه فیس لیفت فولکس واگن تیگوآن
استایلی خشن و به روزرسانی شده با انبوهی از سیستم های جدید

معرفی نسخه فیس لیفت فولکس واگن تیگوآن

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی نسخه فیس لیفت بنتلی بنتایگا برای سال 2021
تغییر گریم لوکس ترین اسیووی جهان

معرفی نسخه فیس لیفت بنتلی بنتایگا برای سال 2021

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تجهیز مرسدس بنز اسپرینتر به یک پیشرانه دیزلی جدید
قابلیت حمل بار تا 3 تن

تجهیز مرسدس بنز اسپرینتر به یک پیشرانه دیزلی جدید

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی نسخه فیس لیفت آئودی Q5 2021
مدرن تر، زیباتر با مشخصات فنی بهتر

معرفی نسخه فیس لیفت آئودی Q5 2021

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نسل جدید کیا کارنیوال رونمایی شد
ابعادی بزرگتر و استایلی کاملا متفاوت

نسل جدید کیا کارنیوال رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نسل جدید فورد F-150 رونمایی شد
تغییرات عظیم زیر پوستی

نسل جدید فورد F-150 رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آرزوی بزرگ
نخستین آزمایش رانندگی با پژو 508

آرزوی بزرگ

نام خبرنگار: ارشیا عباسی
2008  سلام می‌کند
آزمایش رانندگی با پژو 2008

2008 سلام می‌کند

نام خبرنگار: :یحیی دادگر
یک پله فراتر ار باشگاه 1.5 لیتری‌ها! + تصاویر
بررسی برلیانس H320 با پیشرانه 1650 سی سی

یک پله فراتر ار باشگاه 1.5 لیتری‌ها! + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
به یاد جوانان
تجربه رانندگی با ایکو دنا پلاس توربو

به یاد جوانان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
ملاقات با سری 3 واقعی! + تصاویر
بررسی ب‌ام‌و 330ci مدل 2005

ملاقات با سری 3 واقعی! + تصاویر

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا
گربه محبوب پینین فارینا
بررسی پژو 404 سدان 1974

گربه محبوب پینین فارینا

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا/ عکس : وحید پورسینا
افتخار باواریایی‌ها + تصاویر
بررسی ب‌ام‌و E46 330i مدل 2005

افتخار باواریایی‌ها + تصاویر

نام خبرنگار: امیرحسین پورسینا
فورد موستانگ کبری جت 1400 الکتریکی معرفی شد + تصاویر
عملکردی به مراتب بهتر از نسخه بنزینی در درگ 400 متر

فورد موستانگ کبری جت 1400 الکتریکی معرفی شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فورد رنجر برای حضور در کراس کانتری آفریقا آماده شد
مجهز به قلب تپنده F-150 راپتور

فورد رنجر برای حضور در کراس کانتری آفریقا آماده شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیم ویلیامز از خودروی جدید فرمول1 خود پرده برداشت
جبران شکست تلخ فصل گذشته

تیم ویلیامز از خودروی جدید فرمول1 خود پرده برداشت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
بنتلی لباس رزم را برای رقابت در اتریش به تن کرد + تصاویر
دوم فوریه برگزار می‌شود

بنتلی لباس رزم را برای رقابت در اتریش به تن کرد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تست‌های اوپل کورسا e رالی آغاز شد + تصاویر
اولین خودروی الکتریکی مسابقه‌ای توسعه یافته بر پایه نسخه خیابانی

تست‌های اوپل کورسا e رالی آغاز شد + تصاویر

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خط و نشان تویوتا سوپرا برای رقبا در پیست نوربرگ رینگ
سریع‌تر از ب‌ام‌و Z4 M40

خط و نشان تویوتا سوپرا برای رقبا در پیست نوربرگ رینگ

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رکورد درگ دوج دیمون سرانجام به ثبت رسید
پیمودن 400 متر تنها در 9.57 ثانیه!

رکورد درگ دوج دیمون سرانجام به ثبت رسید

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ فوق حرفه ای فورد GT توسط منصوری
با Le Mansory آشنا شوید

تیونینگ فوق حرفه ای فورد GT توسط منصوری

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ آئودی A6 Allroad توسط ABT
ارتقا توان فنی و شخصی سازی ظاهری

تیونینگ آئودی A6 Allroad توسط ABT

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ مرسدس بنز GLE توسط Hofele
جای خالی نسخه میباخ پر شد

تیونینگ مرسدس بنز GLE توسط Hofele

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عبور قدرت مرسدس AMG GT 63 از مرز 800 اسب بخار
به لطف جی پاور صورت گرفت

عبور قدرت مرسدس AMG GT 63 از مرز 800 اسب بخار

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ آئودی RS Q8 توسط لوما دیزاین
افزایش قدرت در کنار شخصی سازی استایل ظاهری

تیونینگ آئودی RS Q8 توسط لوما دیزاین

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی قدرتمندترین پیشرانه هشت سیلندر LS شورولت
7 لیتر حجم و 570 اسب بخار قدرت

معرفی قدرتمندترین پیشرانه هشت سیلندر LS شورولت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تیونینگ نسل جدید لندروور دیفندر توسط Kahn
طراحی قطعات بیشتر در آینده نزدیک

تیونینگ نسل جدید لندروور دیفندر توسط Kahn

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فولکس واگن ترانسپورتر 70 ساله شد + تصاویر
قدیمی‌ترین ون در حال تولید دنیا

فولکس واگن ترانسپورتر 70 ساله شد + تصاویر

انیمیشنی که داغ دل طرفداران بیتل را تازه کرد+ ویدیو
آخرین مایل با خاطره سازترین خودروی دنیا

انیمیشنی که داغ دل طرفداران بیتل را تازه کرد+ ویدیو

نام خبرنگار: یحیی دادگر
معرفی جذاب‌ترین تویوتا در حوالی سال 2000
کانپست‌هایی که فراموش کردیم(17): الساندرو ولتا 2004

معرفی جذاب‌ترین تویوتا در حوالی سال 2000

نام خبرنگار: یحیی دادگر
سوپراسپرتی فراتر از زمان
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم(16): شورولت کوروت استینگری 2009

سوپراسپرتی فراتر از زمان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خداحافظی تلخ با قورباغه آلمانی
آخرین فولکس واگن بیتل تولید شد

خداحافظی تلخ با قورباغه آلمانی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
غول شش چرخ 10 سیلندر آمریکایی
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم(15): دوج رم T-Rex 6x6

غول شش چرخ 10 سیلندر آمریکایی

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رودستری که ایده تولید اس2000 را کلید زد
کانسپت هایی که فراموش کردیم (14): هوندا اس اس ام

رودستری که ایده تولید اس2000 را کلید زد

نام خبرنگار: یحیی دادگر