کد خبر: ۲۱۰۷۳
تاریخ انتشار: ۲۴ شهريور ۱۳۹۷
نویسنده:  
استفاده از کارت سوخت در اواخر دهه ۱۳۸۰ مصرف بنزین را روزانه ۱۰ میلیون لیتر کاهش داد، اما حذف آن از سال ۹۴ موجب افزایش قاچاق بنزین به کشور‌های همسایه شد.
به گزارش خودرونویس،در اواسط دهه ۱۳۸۰ بخش عظیمی از منابع کشور برای اعطای یارانه مستقیم و غیرمستقیم حامل‌های انرژی اختصاصی یافت و نتایج مطلوبی از مدیریت یارانه‌ها به دست نیامد و با رشد روز افزون تقاضای بنزین و تفاوت آن با میزان تولید داخلی منجر به واردات بنزین و صرف مقادیر هنگفتی یارانه در این بخش شد.

افزایش قاچاق بنزین با حذف کارت سوخت شخصی
این در حالی بود که کسری از این میزان به مصرف کننده واقعی می‌رسید و بقیه آن قاچاق، می‌شد. هدفمند کردن یارانه حامل‌های انرژی به عنوان یک سیاست مهم با هدف توزیع عادلانه یارانه‌ها منطقی شدن قیمت حامل‌های انرژی و جلوگیری از قاچاق، اصلاح نسبی قیمت‌ها، افزایش بهره‌وری و رقابت‌پذیری اقتصادی و شفاف‌سازی بودجه دولت در حوزه انرژی و کاهش اتلاف منابع از طریق اجرای طرح کارت هوشمند سوخت و سهمیه‌بندی بنزین از تیرماه سال ۸۶ آغاز شد.

در سال ۸۶ با رسیدن رشد سالانه مصرف بنزین به ۱۰ درصد زمزمه تحریم واردات بنزین از سوی آمریکا شنیده شد. محقق شدن این اتفاق برابر با فلج شدن اقتصاد کشور بود. به همین دلیل در اقدامی هوشمندانه و سریع، طرح سهمیه‌بندی بنزین و استفاده از کارت سوخت برای مدیریت مصرف این فرآورده نفتی به اجرا درآمد.

با اجراشدن این طرح، روند فزایندۀ قاچاق و مصرف بنزین متوقف شد و در نتیجه واردات بنزین کاهش یافت؛ به‌گونه‌ای که باگذشت ۸ سال از اجرای طرح و حدود ۲ برابر شدن تعداد خودرو‌های کشور مصرف بنزین در کشور تقریباً ثابت ماند.

این اقدام هوشمندانه تا سال ۹۴ ادامه یافت تا اینکه زنگنه وزیر نفت با استدلال‌هایی نادرست و مجوزی که از دولت گرفت سهمیه‌بندی بنزین را لغو و قیمت بنزین را تک‌نرخی اعلام کرد. با این اقدام مردم دیگر معیار و انگیزه‌ای برای مدیریت مصرف بنزین نداشتند و می‌توانستند به‌صورت نامحدود بنزین مصرف نمایند. همچنین به دلیل استفاده نشدن از کارت سوخت شخصی توسط مردم بسیاری از اطلاعات ارزشمندی که از سامانه هوشمند سوخت به دست می‌آمد، از بین رفت.

*کارت سوخت در دیگر کشور‌ها

طرح کارت سوخت به شکلی که در ده ساله گذشته در ایران اجرا شده است تنها در کشور‌های در حال توسعه در حال اجرا است. به عنوان مثال این طرح در کشور مصر که به دنبال طرحی برای اصلاح ساختار یارانه‌ها است، در حال اجرا است، از مهم‌ترین دلایلی که اجرای این سیاست در کشور‌های در حال توسعه را ضروری نشان می‌دهد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف) چند نرخه‌بودن سوخت و به تبع آن پرداخت یارانه برای بخش بزرگی از سوخت مصرفی

ب) دولتی بودن چرخه تولید، انتقال و عرضه سوخت در حالی که در کشور‌های توسعه یافته کل چرخه ذکر شده به بخش خصوصی در قالب ساختار رقابتی واگذار شده است.

ج) عدم نظارت کافی و موثر بر کیفیت سوخت عرضه شده در یک ساختار فروش و نظارت کاملاً دولتی

د) امکان قاچاق سوخت یارانه‌ای به صورت کلی و جزئی به کشور‌های همسایه

این گزارش حاکی است در کشور‌های توسعه یافته مانند انگلستان و فرانسه کارت سوخت به صورت طرحی تشویقی و غیراجباری توسط شرکت‌های خصوصی عرضه می‌شود، به عنوان مثال شرکت‌های نفتی بزرگی مانند توتال، بی‌پی و شل هر کدام کارت‌های سوخت مخصوص به خود را دارند که تنها در جایگاه‌های مخصوص به آن شرکت‌ها قابل استفاده است.

در این کارت‌ها هیچ گونه سهمیه بندی وجود ندارد و بالعکس طرح‌های تخفیفی برای مصارف بالاتر تعیین شده است.

البته این کارت‌های شرکتی مانعی در برابر یک آمار یکپارچه مصرف سوخت نیست و این آمار به اشکال مختلفی استخراج می‌شود.

*دلایل موافقان حذف کارت سوخت

بیژن زنگنه، وزیر نفت که در ابتدا از موافقان استفاده از کارت سوخت بود، اجرای آن را تا سال ۹۴ ادامه داد؛ اما در خرداد ۹۴ با اخذ مصوبه‌ای از دولت، سهمیه‌بندی بنزین را متوقف و این فرآورده‌های نفتی را تک‌نرخی اعلام کرد.

اوایل تیرماه و همزمان با تصویب لایحه اصلاحیه قانون بودجه ۹۵ در هیأت دولت و ارسال این لایحه به مجلس، وزیر نفت در مصاحبه با یکی از رسانه‌ها در دفاع از دیدگاه خود مبنی بر ضرورت حذف کارت سوخت با اشاره به رشد ۱.۷ درصدی مصرف بنزین در یک سال اخیر بدون کارت سوخت و سهمیه‌بندی بنزین، گفت: «این آمار به این معنا است که مردم به صورت معقول بنزین مصرف می‌کنند و کارت سوخت هیچگونه تأثیری در کنترل مصرف سوخت ندارد.»

این در حالی است که رشد مصرف به ۱۰ درصد رسیده بود و بر اساس گزارش آمار ماهانه شرکت ملی پالایش و پخش رشد مصرف در مناطق مرزی فراتر از ۱۰ درصد است. چنانکه به عنوان مثال رشد مصرف آذر ماه ۹۵ نسبت به ۹۴ رشد کل کشور ۱۰.۴۲ درصد، کردستان ۱۷ درصد، آذربایجان غربی ۱۵ درصد، خوزستان ۱۲ درصد، گلستان ۱۶ درصد، هرمزگان ۱۰ درصد رشد کرده بود.

در این رابطه وزیر نفت معتقد است، به دلیل هزینه بالای این سامانه و بی‌استفاده بودن اطلاعات کارت سوخت، موافق ادامه فعالیت این کارت نیست.

این در حالی است که زنگنه پیش از این گفته بود، نمی‌خواهیم کارت سوخت را حذف کنیم، چرا که اطلاعات مناسبی می‌دهد.

اما واقعیت چیز دیگری است. آمار عملکرد ۱۰ ماهه ابتدای سال ۱۳۹۵ شرکت ملی پالایش و پخش نشان می‌دهد که رشد مصرف بنزین نسبت به مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۸ درصد بوده و در دی ماه سال ۹۵ نسبت به دی ماه سال قبل از رشد ۹ درصدی برخوردار بوده که علیرغم میانگین واردات حدود ۱۱ میلیون لیتر روزانه طی ۱۰ ماهه و برداشت نیم میلیون لیتر روزانه از پتروشیمی‌ها به صورت چراغ خاموش، وضعیت موجودی بنزین در شرایط قرمز است.

*کاهش ۱۰ میلیونی مصرف بنزین با اجرای کارت سوخت

آمار‌های رسمی نشان می‌دهند که در سال ۸۵ یعنی آغاز سهمیه بندی بنزین، متوسط مصرف روزانه بنزین کشور حدود ۷۳.۶ میلیون لیتر بوده که مصرف این محصول پرطرفدار نفتی با گذشت یکسال از سهمیه بندی و عرضه کارتی یعنی سال ۸۶ به حدود ۶۴.۴ میلیون لیتر در روز رسیده و به فاصله یک سال از محل عرضه کارتی متوسط مصرف بنزین روزانه نزدیک به ۱۰ میلیون لیتر کاهش یافته است.

در سال ۱۳۹۰ و همزمان با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها و اصلاح دوباره قیمت بنزین، متوسط مصرف این فرآورده نفتی با کاهشی قابل توجه به زیر ۶۰ میلیون لیتر در روز سقوط کرد و این کاهش مصرف درحالی رقم خورده که به طور میانگین سالانه بین ۷ تا ۱۰ درصد به حجم و تعداد خودرو‌های کشور افزوده شده است.

هم‌زمان با آغاز کار دولت یازدهم یعنی سال ۱۳۹۲ متوسط مصرف بنزین ایران حدود ۶۸ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر در روز بوده که متوسط مصرف این فرآورده نفتی در طول پنج سال گذشته تاکنون روندی افزایشی داشته، به طوری که متوسط مصرف بنزین پارسال به حدود ۸۰ میلیون لیتر در روز رسیده و مصرف این محصول میان تقطیر پالایشگاه‌های نفت در طول پنج ماهه نخست امسال بالغ بر ۹۰ میلیون لیتر در روز بوده است.

*کارت سوخت مانع قاچاق سوخت

قبل از اجرای طرح کارت سوخت، قیمت بنزین نسبت به کشور‌های همسایه بسیار پایین بود و حدود یک سوم فوب خلیج فارس برآورد می‌شد. به همین دلیل قاچاق بنزین رواج داشت منابع رسمی مقدار قاچاق روزانه را ۳ تا ۹ میلیون لیتر برآور می‌کردند.

پس از اجرای طرح کارت سوخت، مرکز پژوهش‌های مجلس اولین دستاورد این طرح را جلوگیری از قاچاق سوخت اعلام کرد است. به گونه‌ای که بنابر اظهارات مسئولین ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، پس از اجرای این طرح، قاچاق بنزین متوقف شد. البته اگر چه این طرح با کنترل آمار مصرف موجب کاهش قاچاق می‌شود، ولی از سوی دیگر با اعطای یارانه سوخت در شکل قبلی طرح همچنان فرآیند سوخت از مرز‌ها شدت می‌یابد.

* قاچاق ۲۰ میلیون لیتری بنزین با عدم استفاده از کارت سوخت

حسن خسروجردی عضو اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی در مصاحبه‌ای که اخیرا با رادیو داشته اعلام کرده است متاسفانه همیشه کشور با قاچاق سوخت مواجه بوده برای اینکه قیمت این فرآورده‌ها در داخل نسبت به همسایگان و دیگر کشور‌های جهان پائین‌تر است.

به گفته عضو اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی ایران طبق آمار‌ها در حال حاضر مصرف روزانه بنزین در کشور ۱۰۰ میلیون لیتر است حال سئوالی که مطرح می‌شود اینکه آیا تمامی این حجم بنزین در داخل مورد مصرف قرار می‌گیرد؟
بدون شک پاسخ پرسش مدنظر منفی است چرا که دستکم روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین بصورت قاچاق راهی کشور‌های همسایه می‌شود.

خسروجردی تصریح کرد: برای مقابله با قاچاق بنزین راهکار‌های مختلفی وجود دارد که افزایش قیمت بنزین و رساندن به سطح جهانی در داخل، استفاده از فناوری‌های جدید به ویژه کارت سوخت جهت مدیریت مصرف و ... از جمله این موارد است که در اوضاع کنونی راهکار نخست را اجرا کند، چون تبعات سنگینی در جامعه به همراه دارد.

عضو اتحادیه صادرکنندگان نفت، گاز و پتروشیمی ایران یادآورشد: بهترین گزینه در حال حاضر برای مبارزه با قاچاق سوخت، احیای سامانه هوشمند و کارت سوخت است.

نشست فوق‌العاده احیای کارت‌های بنزین برگزار می‌شود

با افزایش نرخ ارز، قاچاق و انحراف فرآورده‌های نفتی ایران به کشور‌های همجوار به ویژه عراق، پاکستان و افغانستان شدت گرفته به طوری که گزارش‌های میدانی از مهاجرت گسترده کارت‌های بنزین به مبادی مرزی و ایجاد صف‌های کیلومتری پیش روی جایگاه‌های سوخت بوده که منجر به افزایش قاچاق بنزین شده است.

در شرایط فعلی با در نظر گرفتن بنزین لیتری ۱۰۰۰ تومان و احتساب قیمت دلار در بازار آزاد قیمت یک لیتر بنزین در ایران کمتر از ۱۰ سنت بوده که این نرخ حتی هزینه‌های انتقال، ذخیره سازی و توزیع این فرآورده نفتی را هم پوشش نمی‌دهد.

علاوه بر این همزمان با جهش قاچاق و مصرف بنزین در کشور، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز هفته جاری از برگزاری نشست فوق العاده‌ای با حضور معاون اول رئیس جمهور، تعدادی از وزرا و مسئولان ارشد اقتصادی کشور به منظور احیای کارت‌های هوشمند سوخت خبر داده است.

در این بین شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با اشاره به رهگیری و شناسایی کارت‌های سوخت مهاجر در مناطق مرزی و ابطال آن‌ها از اعمال محدودیت در تعداد کارت‌های سوخت جایگاه داران خبر داده است.

کشور این شانس را داشته است که با تلاش کارشناسان و حمایت نمایندگان مجلس، سامانه مرکزی هوشمند سوخت علیرغم خواست وزرات نفت حفظ شد و در حال حاضر می‌توان بر بستر این سامانه کارت سوخت خودرو‌ها را احیا کرد.
منبع: فارس
شرایط فروش خبر
تلگرام
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
شرایط فروش
شرایط فروش
«رهام» محصول جدید سایپا معرفی شد+مشخصات فنی
همزمان با هفدهمین نمایشگاه خودرو شیراز

«رهام» محصول جدید سایپا معرفی شد+مشخصات فنی

جی.ای.سی S7 سوغات پاییزی کرمان موتور
در راستای افزایش تنوع محصولات صورت گرفت

جی.ای.سی S7 سوغات پاییزی کرمان موتور

نام خبرنگار: یحیی دادگر
جک J4، تازه وارد سدان‌های ارزان قیمت ایران
نوبرانه بهاری کرمان موتور

جک J4، تازه وارد سدان‌های ارزان قیمت ایران

نام خبرنگار: یحیی دادگر
هاچ‌بک پرآوازه آلمانی در راه ایران است
گلف GTI، به زودی در خیابان‌ها

هاچ‌بک پرآوازه آلمانی در راه ایران است

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رونمایی از میتسوبیشی اکلیپس کراس در کیش
آرین موتور به وعده خود عمل کرد

رونمایی از میتسوبیشی اکلیپس کراس در کیش

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نوبرانه 97 نیسان به ایران رسید+ قیمت و مشخصات
برنامه های تولیدی خودروساز ژاپنی در ایران

نوبرانه 97 نیسان به ایران رسید+ قیمت و مشخصات

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مهر دوج بر پیشانی تانک ایکس
غول ضد گلوله شیطانی رضوانی

مهر دوج بر پیشانی تانک ایکس

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس A35 AMG رسما معرفی شد
آغاز رقابتی داغ بین AMG و آئودی

مرسدس A35 AMG رسما معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
دی‌اس 3 کراس‌بک معرفی شد
رونمایی رسمی در نمایشگاه خودرو پاریس

دی‌اس 3 کراس‌بک معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس بنز GLE 2019 معرفی شد
عرصه بر آئودی Q7 و ب‌ام‌و X5 تنگ می‌شود

مرسدس بنز GLE 2019 معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس بنز EQC رونمایی شد
رقابت بین کراس‌اوورهای الکتریکی داغ می‌شود

مرسدس بنز EQC رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
لادا ویژن 4x4 مفهومی رونمایی شد
در نمایشگاه خودرو مسکو صورت گرفت

لادا ویژن 4x4 مفهومی رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
محصولات الکتریکی مک‌لارن 2025 می‌آیند
نه به تولید اس‌یووی

محصولات الکتریکی مک‌لارن 2025 می‌آیند

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خسته نباشی سامورایی
آزمایش بلند مدتِ نیسان ایکس تریل 2017

خسته نباشی سامورایی

نام خبرنگار: رضا صفرآبادی فراهانی
ناگهان، چهل سال قبل
تقابل پهلوان های قدیمی، شورولت بلیزر و فورد برانکو

ناگهان، چهل سال قبل

نام خبرنگار: یحیی دادگر
سوغات تایوان
تجربه رانندگی با لوکسژن S3

سوغات تایوان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
"تیک‌آف" مثل برق و باد +ویدیو +تصاویر
نقد و بررسی اولین خودروی الکتریکی BYD در ایران

"تیک‌آف" مثل برق و باد +ویدیو +تصاویر

نام خبرنگار: آرش راهبر- یحیی دادگر
«تیک‌آف» با نخستین هاوال در ایران+ ویدیو+ تصاویر
آغاز ویدیو تست‌های خودرونویس با یک محصول جدید

«تیک‌آف» با نخستین هاوال در ایران+ ویدیو+ تصاویر

نام خبرنگار: آرش راهبر-یحیی دادگر
کشنده طلسم
نخستین تجربه رانندگی با فولکس‌واگن پاسات 2018 در ایران

کشنده طلسم

نام خبرنگار: ارشیا عباسی
فرزند هیمالیا در برابر دنا!
مقایسه دنا پلاس و بی‌وای‌دی F3

فرزند هیمالیا در برابر دنا!

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آخرین مراحل تولید نسخه مخصوص پیست سوپرا
مدیر بخش گازو ریسینگ اعلام کرد

آخرین مراحل تولید نسخه مخصوص پیست سوپرا

نام خبرنگار: مصطفی محدث
بزرگ‌ترین مانع فراری در رسیدن به قهرمانی فرمول1
وتل به اشتباهات خودش اعتراف کرد

بزرگ‌ترین مانع فراری در رسیدن به قهرمانی فرمول1

نام خبرنگار: مصطفی محدث
آتشفشانی در دامنه آرارات + تصاویر
دومین دور از مسابقات کشوری آفرود در ماکو برگزار شد

آتشفشانی در دامنه آرارات + تصاویر

نام خبرنگار: آرش راهبر
کیمن GT4 کلاب اسپرت رالی رونمایی شد
آیا پورشه به WRC باز می‌گردد؟

کیمن GT4 کلاب اسپرت رالی رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آستون مارتین و رد بول با یکدیگر همکاری می‌کنند
لمان در انتظار یک شگفتی دیگر

آستون مارتین و رد بول با یکدیگر همکاری می‌کنند

نام خبرنگار: سپهر عظیمی
مانستر انرژی در انتظار موستانگ جادویی
فورد با دست پر به ناسکار می‌رود

مانستر انرژی در انتظار موستانگ جادویی

نام خبرنگار: سپهر عظیمی
مدیر مسابقات ناساکار بازداشت شد
به دلیل استفاده از مواد توهم‌زا در حین رانندگی

مدیر مسابقات ناساکار بازداشت شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
شرکت Roush پکیجی تازه برای فورد F-150 عرضه کرد
افزایش قدرت با تاکید بر بهبود عملکرد بی‌راهه نوردی

شرکت Roush پکیجی تازه برای فورد F-150 عرضه کرد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
جتای 600 اسب بخاری سریع‌ترین خودرو در بونویل
رکودشکنی فولکس‌واگن جتا در کلاس برون گس کوپه

جتای 600 اسب بخاری سریع‌ترین خودرو در بونویل

نام خبرنگار: سعید سعیدی
مرسدس S63 AMG با قدرتی فراتر از 1000 اسب‌بخار
شاهکار شرکت Posaidon روی کانورتیبل لوکس آلمانی

مرسدس S63 AMG با قدرتی فراتر از 1000 اسب‌بخار

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عرض‌اندام دوباره آئودی A4 پس از 10 سال
شاهکارترین تیونینگ برای آئودی

عرض‌اندام دوباره آئودی A4 پس از 10 سال

نام خبرنگار: سعید سعیدی
ساگاریس با کیت بدنه جدیدی بازگشت
اسپرت ساز انگلیسی دوباره به میدان می‌آید

ساگاریس با کیت بدنه جدیدی بازگشت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فورد موستانگ GT به خودرویی لهستانی تبدیل شد
به منظور یادبود Warszawa M20 لهستانی

فورد موستانگ GT به خودرویی لهستانی تبدیل شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آبارث 595 پاکت راکت جدید معرفی شد
ساخته شده بر اساس فیات 500

آبارث 595 پاکت راکت جدید معرفی شد

نام خبرنگار: مصطفی محدث
وقتی پینین‌فارینا پیشنهاد هنری فورد را رد کرد!
یک یادآوری تاریخی جالب

وقتی پینین‌فارینا پیشنهاد هنری فورد را رد کرد!

نام خبرنگار: مصطفی محدث
نام لوتوس الیز از کجا گرفته شده است؟
با ریشه اسم یک محصول آشنا شوید

نام لوتوس الیز از کجا گرفته شده است؟

نام خبرنگار: مصطفی محدث
موتور وسط، چهار توربو و دوازده سیلندر!
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم (11): کرایسلر می فور-توئلو

موتور وسط، چهار توربو و دوازده سیلندر!

نام خبرنگار: مصطفی محدث
بنتلی مولسان W.O ادیشن رونمایی شد
به مناسبت سالگرد 100 سالگی

بنتلی مولسان W.O ادیشن رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تاریخ‌نویس/ تولید اولین خودروی دیماکسیون
12 جولای 1933

تاریخ‌نویس/ تولید اولین خودروی دیماکسیون

نام خبرنگار: مصطفی محدث
تاریخ‌نویس/ پایان جنگ حقوقی 8 ساله سوزوکی
8 جولای 2004

تاریخ‌نویس/ پایان جنگ حقوقی 8 ساله سوزوکی

نام خبرنگار: مصطفی محدث
دارنده 9 رکورد جهانی
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم (10): ب‌ام‌و H2R

دارنده 9 رکورد جهانی

نام خبرنگار: مصطفی محدث
شرایط فروش
شرایط فروش
شرایط فروش