کد خبر: ۱۵۷۴۲
تاریخ انتشار: ۲۱ فروردين ۱۳۹۷
نویسنده:  
: آمار تجارت خارجی کشور در سال ۹۶، در شرایطی اعلام شد که طبق آن، قطعات منفصله خودرو در صدر کالاهای وارداتی قرار گرفته است.
به گزارش خودرونویس، بر این اساس، طی سال گذشته، رقمی بالغ‌بر یک میلیارد و ۸۰۱ میلیون دلار قطعات منفصله وارد کشور شده که نشان از سیر صعودی واردات قطعه دارد. پیش از آنکه به بررسی دلایل و تبعات این ماجرا بپردازیم، بهتر است ابتدا به سراغ لیست واردکنندگان برویم و ببینیم این حجم عظیم از قطعه، توسط چه کسانی و چه بخش‌هایی وارد می‌شود.
صدرنشینی «قطعه» در واردات ۹۶
صدرنشینی «قطعه» در واردات 96

در مجموع، «خودروسازان نیمه‌دولتی»، «خودروسازان بخش خصوصی» (به‌خصوص برندهای چینی)، «شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پس از فروش» و البته «برخی قطعه‌سازان» عمده واردکنندگان قطعه به کشور محسوب می‌شوند که هر کدام به نوبه خود سبب به وجود آمدن چنین آمار نگران‌کننده‌ای شده‌اند. البته شرکت‌های واردکننده خودرو نیز قطعات و لوازم یدکی مورد نیاز خود را از طریق واردات تامین می‌کنند، هرچند سهم آنها در مقایسه با چهار گروه دیگر، بسیار کمتر است.

در بین واردکنندگان قطعه، خودروسازان نیمه‌دولتی و بزرگ کشور با وجود اقداماتی که در راستای داخلی‌سازی محصولات خود انجام داده‌اند، هنوز هم بخشی از قطعات موردنیاز را از مسیر واردات تامین می‌کنند. نگاهی به آخرین آمار منتشر شده درباره میزان داخلی‌سازی خودروهای داخلی، نشان می‌دهد حتی پرتیراژترین محصولات مانند پراید و پژو ۴۰۵ نیز به قطعات وارداتی وابسته‌اند. بر این اساس و طبق اعلام انجمن خودروسازان ایران، هنوز هیچ‌یک از محصولات، ۱۰۰ درصد ساخت داخل نشده و ایرانی‌ترین خودروها تا مرز ۹۳ درصد ساخت داخل دارند. به‌عنوان مثال، تندر۹۰ به‌عنوان خودرویی که حدود ۱۰ سال از تولید آن در ایران می‌گذرد، تنها ۵۶ درصد تا به امروز داخلی‌سازی داشته است. یا مثلا پراید که هم‌اکنون حدود ۲۵ سال از حضور آن در بازار کشور می‌گذرد، به ساخت داخلی ۸۷ درصدی دست پیدا کرده است.

طبق آمار مربوطه، به جز خودروهای پرتیراژ، سایر محصولات نیز نه تنها ۱۰۰ درصد ساخت داخل نشده‌اند، بلکه درصد داخلی‌سازی آنها در مواردی بسیار کمتر از پرتیراژها است. تا به امروز بیشترین داخلی‌سازی انجام شده در صنعت خودرو کشور و در بین محصولات موجود، ۹۳ درصد و کمترین نیز ۲۰ درصد بوده است. این ۲۰ درصد البته بیشتر به خودروهای مونتاژی متعلق به بخش خصوصی مربوط می‌شود که اکثر قریب به اتفاق آنها چینی هستند. اتفاقا خودروسازان بخش خصوصی کشور که بیشتر آنها را برندهای چینی تشکیل داده‌اند، سهم قابل‌توجهی در واردات قطعه دارند.

اگر نگاهی به آمار تولید خودروسازان خصوصی کشور بیندازیم، متوجه می‌شویم بخش اعظم و غالب تیراژ را در این بخش، چینی‌ها در اختیار دارند. شرکت‌های چینی بیش از یک دهه است که در خودروسازی و بازار ایران حضور داشته و  بدون توجه لازم به داخلی‌سازی قطعات، کماکان به مونتاژ محصولات خود مشغول هستند. طبق آخرین آمار، خودروهای چینی تیراژی حدودا ۸۰ هزار دستگاهی طی ۱۱ ماه پارسال از خود به جا گذاشته و بنابراین سهمی حدودا ۸ درصدی را از تیراژ کل خودروهای داخلی (در ۱۱ ماه سال ۹۶) به خود اختصاص داده‌اند. جدا از قطعاتی که برای تولید خودروهای داخلی توسط خودروسازان نیمه دولتی و بخش خصوصی وارد می‌شود، بخش قابل‌توجهی از قطعات خارجی نیز در قالب لوازم یدکی به کشور می‌آیند و طبعا نقش ویژه‌ای در بالا رفتن آمار واردات قطعه دارند. این موضوع، هم شامل خودروسازان نیمه‌دولتی کشور می‌شود و هم خودروسازان بخش خصوصی را در بر می‌گیرد، چه آنکه به هر حال بخش قابل‌توجهی از لوازم یدکی موردنیاز آنها، از مسیر واردات تامین می‌شود.
قطعه‌سازان، ضلع درگیر واردات

دیگر واردکننده قطعات خودرو به کشور، قطعه‌سازان هستند که اگرچه نام تولیدکننده را با خود یدک می‌کشند، اما برخی از آنها طی چند سال گذشته (به‌خصوص بعد از تحریم‌ها) به واردات نیز روی آورده‌اند. شاید در نگاه اول اینگونه به‌نظر برسد که فقط خودروسازان (چه سه خودروساز بزرگ کشور و چه فعالان بخش خصوصی) واردکننده میلیون‌ها دلار قطعه به کشور هستند، این در حالی است که این ماجرا، بازیگران دیگری نیز به نام «قطعه‌سازان» دارد.

هرچند قطعه‌سازان همان طور که از نام‌شان برمی‌آید، کارشان تولید قطعه است، اما طی چند سال گذشته به دلایل مختلف به‌خصوص «سود بیشتر و دردسر کمتر»، روی به واردات آورده‌اند. اولین باری که خبر واردات قطعه از سوی قطعه‌سازان به‌صورت رسمی منتشر شد، سال ۹۳ و در قالب گزارشی رسمی بود. در این گزارش که حواشی بسیاری گریبان آن را گرفت، رسما اعلام شد برخی قطعه‌سازان به جای تولید، اقدام به واردات قطعه آن هم با برچسب ساخت داخل می‌کنند. در گزارش منتشره آمده بود که با بررسی روند عملکرد صنعت خودروی کشور در زمینه تامین قطعات مورد نیاز، انگیزه تولید قطعات در داخل کشور به شدت کاهش یافته و گرایش به واردات قطعات بی‌کیفیت از خارج از کشور توسط «قطعه‌سازنماها» و «واردات قطعات بی‌کیفیت چینی با برچسب ایرانی» افزایش داشته است. این اقدام قطعه‌سازان، در سال‌های تحریم کلید خورد و سبب شد واردات قطعات کم‌کیفیت به کشور به پروسه‌ای دنباله دار تبدیل شود. طی سال‌های ابتدایی دهه ۹۰ (۹۱ و۹۲) هم خودروسازان و هم قطعه‌سازان داخلی به‌دلیل تشدید تحریم‌ها، به‌نوعی مجبور شدند بخش قابل‌توجهی از قطعات موردنیاز را از کشورهایی مانند چین و با سطح کیفی نازلی تامین کنند. قطعات وارد شده در آن سال‌ها، علاوه‌بر کیفیت پایین، قیمت کمی نیز داشته و از همین‌رو رفته‌رفته مورد استقبال بیشتری به‌خصوص از سوی قطعه‌سازان قرار گرفت.

البته اعلام خبر واردات قطعه توسط قطعه‌سازان، واکنش چندانی را به‌دنبال نداشت و نهادهای ناظر نیز پیگیر ماجرا نشدند تا اینکه رفته‌رفته، قطعات منفصله خودرو، رده‌های بالایی از لیست کالاهای وارداتی به کشور را به خود اختصاص داده و حتی صدرنشین نیز شدند.در واقع عدم پیگیری‌های لازم برای شناسایی و برخورد با قطعه‌سازنماها در کنار نامساعدتر شدن شرایط کسب‌و‌کار در کشور و در نتیجه، تولیدزدگی تولیدکنندگان، سبب شد واردات قطعه ازسوی برخی قطعه‌سازان بیشتر شده و کماکان ادامه یابد. به‌نظر می‌رسد اگر نبود واردات قطعه توسط قطعه‌سازها، حالا قطعات منفصله صدرنشین کالاهای وارداتی به کشور به‌حساب نمی‌آمدند.

در باب اینکه چرا قطعه‌سازان کشور در این سال‌ها به سمت واردات رفته‌اند، دلایل مختلفی مطرح می‌شود و در این بین، دردسر کمتر نسبت به تولید و سود بیشتر و همچنین واقعی نبودن نرخ ارز، اصلی‌ترین عوامل به‌شمار می‌روند.طی این سال‌ها و با توجه به آزاد نبودن قیمت خودرو، قطعه‌سازان نیز با محدودیت‌هایی در راستای قیمت‌گذاری قطعات مواجه بوده و هنوز هم هستند، موضوعی که به نوبه خود سبب شده تولید داخل با چالش مواجه شود. در واقع چون خودروسازان نمی‌توانند قیمت بیشتر محصولات خود را بدون مجوز شورای رقابت تعیین کنند، فشار این «محدودیت» به قطعه‌سازان وارد و آنها نیز با مشکلات بزرگی در مسیر تولید مواجه می‌شوند. در کنار این موضوع، مطالبات معوق قطعه‌سازها از خودروسازان نیز به مشکلات تولید اضافه شده و با توجه مسائلی دیگر از جمله کمبود تسهیلات بانکی و بالا بودن نرخ بهره، «تولید» برای قطعه‌سازان به یک پروسه پر دردسر تبدیل شده است. از همین‌رو برخی قطعه‌سازها بخشی از فعالیت تولیدی خود را کاسته و آن را به واردات اختصاص داده‌اند تا هم دردسر کمتری را تجربه کنند و هم سود بیشتری ببرند.

جدای از این مسئله، واقعی نبودن نرخ ارز طی این سال‌ها نیز عامل محرک دیگری در راستای افزایش واردات قطعه توسط قطعه‌سازان بوده است. در واقع، پایین بودن نرخ ارز (نسبت به قیمت واقعی)، به نوبه خود سبب شده واردات زیر زبان قطعه‌سازها نیز مزه کند، حال آنکه اگر نرخ ارز واقعی بود، واردات قطعه تا حد زیادی توجیه خود را (برای قطعه‌سازان) از دست می‌داد. نکته دیگر اما اینجاست که تعرفه واردات قطعات نیز به اذعان کارشناسان، در شرایط فعلی متناسب نبوده و راه را برای افزایش واردات باز گذاشته است.

 زمستان سال گذشته که دولت تعرفه واردات خودرو را به کشور افزایش داد، انتظار می‌رفت به تبع آن، تعرفه قطعات نیز بالا برود، اما تا به امروز این اتفاق رخ نداده است. از همین رو واردات قطعه به‌خصوص برای مونتاژکاران بخش خصوصی، کماکان توجیه دارد. در این مورد، محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی می‌گوید: در حال حاضر تعرفه واردات قطعه به کشور با توجه به میزان داخلی‌سازی، ارقام مختلفی دارد که کف آن، ۱۵ درصد است. وی با بیان اینکه منطق حکم می‌کرد پس از افزایش تعرفه واردات خودرو، تعرفه قطعات نیز بالا برود، افزود:ما به وزارت صنعت، معدن و تجارت پیشنهاد داده‌ایم که کف تعرفه قطعات را به ۳۲ درصد برساند، زیرا اگر قرار باشد تعرفه پایین باقی بماند، این مساله سبب می‌شود واردات قطعه به کشور همچنان توجیه داشته باشد. به گفته نجفی‌منش، در حال‌حاضر که نرخ ارز نیز صعودی شده، باید در راستای کاهش واردات قطعه قدم برداریم، منتها این موضوع به عوامل مختلفی از جمله حذف قیمت‌گذاری دستوری خودرو و قطعات بستگی دارد.

تبعات منفی افزایش واردات قطعه

هرچند واردات قطعه به خودی خود اتفاق ناگواری نیست و هیچ خودروسازی در دنیا، خود همه قطعات موردنیازش را نمی‌سازد، با این حال این هم که واردات قطعه به ایران (به‌عنوان کشوری دارای صنعت قطعه) در صدر لیست کالاهای وارداتی، قرار بگیرد، قابل‌پذیرش نبوده و از حیث مساله «تولید داخل» نگران‌کننده به‌نظر می‌رسد.

افزایش واردات قطعه به کشور همچنین تبعات منفی خاص خود را به‌دنبال داشته و خواهد داشت، مخصوصا حالا که نرخ ارز اوج گرفته و پایین بیا هم نیست. البته این اوج‌گیری ارزی، طبعا اثر منفی بر روند واردات قطعه به کشور خواهد گذاشت زیرا عملا یکی از جذابیت‌ها و عوامل اصلی رفتن به سمت واردات (پایین بودن نرخ ارز) تقریبا از بین رفته است. با این حال اگر برخی قطعه‌سازان بخواهند کماکان به واردات قطعه ادامه بدهند، این موضوع اثر افزایشی قابل‌توجهی روی هزینه تولید خودروهای داخلی به‌خصوص محصولات مونتاژی و پسابرجامی خواهد گذاشت. مونتاژی‌ها و پسابرجامی‌ها در حال حاضر از داخلی‌سازی پایینی برخوردار هستند و این موضوع با توجه به صعود نرخ ارز، قیمت آنها را بالا خواهد برد.

 همچنین در بین خودروهای داخلی نیز با هیچ محصول ۱۰۰ درصد ایرانی مواجه نیستیم و بنابراین ادامه روند واردات قطعه با توجه به بالا رفتن نرخ ارز، افزایش قیمت آنها را نیز در پی خواهد داشت. در چنین شرایطی، هرچه میزان داخلی‌سازی افزایش یابد، از حجم وابستگی به قطعات خارجی کاسته خواهد شد و بنابراین ارز کمتری صرف شده و در نتیجه اثر افزایشی نرخ ارز روی هزینه تولید و قیمت خودروها، نزولی می‌شود. البته تردیدی نیست که افزایش داخلی‌سازی باید توام با بهبود کیفی نیز باشد که این مساله خود به عوامل مختلفی از جمله حذف قیمت‌گذاری دستوری خودرو بستگی مستقیم دارد.

شرایط فروش خبر
تلگرام
عناوین دیگر
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
قیمت روز
قیمت روز
«رهام» محصول جدید سایپا معرفی شد+مشخصات فنی
همزمان با هفدهمین نمایشگاه خودرو شیراز

«رهام» محصول جدید سایپا معرفی شد+مشخصات فنی

جی.ای.سی S7 سوغات پاییزی کرمان موتور
در راستای افزایش تنوع محصولات صورت گرفت

جی.ای.سی S7 سوغات پاییزی کرمان موتور

نام خبرنگار: یحیی دادگر
جک J4، تازه وارد سدان‌های ارزان قیمت ایران
نوبرانه بهاری کرمان موتور

جک J4، تازه وارد سدان‌های ارزان قیمت ایران

نام خبرنگار: یحیی دادگر
هاچ‌بک پرآوازه آلمانی در راه ایران است
گلف GTI، به زودی در خیابان‌ها

هاچ‌بک پرآوازه آلمانی در راه ایران است

نام خبرنگار: یحیی دادگر
رونمایی از میتسوبیشی اکلیپس کراس در کیش
آرین موتور به وعده خود عمل کرد

رونمایی از میتسوبیشی اکلیپس کراس در کیش

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نوبرانه 97 نیسان به ایران رسید+ قیمت و مشخصات
برنامه های تولیدی خودروساز ژاپنی در ایران

نوبرانه 97 نیسان به ایران رسید+ قیمت و مشخصات

نام خبرنگار: یحیی دادگر
هاوال H2، مهمان جدید بازار کراس­‌اوورها
محصول جدید گروه بهمن را بیش­تر بشناسید

هاوال H2، مهمان جدید بازار کراس­‌اوورها

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس A35 AMG رسما معرفی شد
آغاز رقابتی داغ بین AMG و آئودی

مرسدس A35 AMG رسما معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
دی‌اس 3 کراس‌بک معرفی شد
رونمایی رسمی در نمایشگاه خودرو پاریس

دی‌اس 3 کراس‌بک معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس بنز GLE 2019 معرفی شد
عرصه بر آئودی Q7 و ب‌ام‌و X5 تنگ می‌شود

مرسدس بنز GLE 2019 معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس بنز EQC رونمایی شد
رقابت بین کراس‌اوورهای الکتریکی داغ می‌شود

مرسدس بنز EQC رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
لادا ویژن 4x4 مفهومی رونمایی شد
در نمایشگاه خودرو مسکو صورت گرفت

لادا ویژن 4x4 مفهومی رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
محصولات الکتریکی مک‌لارن 2025 می‌آیند
نه به تولید اس‌یووی

محصولات الکتریکی مک‌لارن 2025 می‌آیند

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تریم Moab ادیشن رانگلر معرفی شد
لوکستر با ترکیبات ظاهری متفاوت

تریم Moab ادیشن رانگلر معرفی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
خسته نباشی سامورایی
آزمایش بلند مدتِ نیسان ایکس تریل 2017

خسته نباشی سامورایی

نام خبرنگار: رضا صفرآبادی فراهانی
ناگهان، چهل سال قبل
تقابل پهلوان های قدیمی، شورولت بلیزر و فورد برانکو

ناگهان، چهل سال قبل

نام خبرنگار: یحیی دادگر
سوغات تایوان
تجربه رانندگی با لوکسژن S3

سوغات تایوان

نام خبرنگار: یحیی دادگر
"تیک‌آف" مثل برق و باد +ویدیو +تصاویر
نقد و بررسی اولین خودروی الکتریکی BYD در ایران

"تیک‌آف" مثل برق و باد +ویدیو +تصاویر

نام خبرنگار: آرش راهبر- یحیی دادگر
«تیک‌آف» با نخستین هاوال در ایران+ ویدیو+ تصاویر
آغاز ویدیو تست‌های خودرونویس با یک محصول جدید

«تیک‌آف» با نخستین هاوال در ایران+ ویدیو+ تصاویر

نام خبرنگار: آرش راهبر-یحیی دادگر
کشنده طلسم
نخستین تجربه رانندگی با فولکس‌واگن پاسات 2018 در ایران

کشنده طلسم

نام خبرنگار: ارشیا عباسی
فرزند هیمالیا در برابر دنا!
مقایسه دنا پلاس و بی‌وای‌دی F3

فرزند هیمالیا در برابر دنا!

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آخرین مراحل تولید نسخه مخصوص پیست سوپرا
مدیر بخش گازو ریسینگ اعلام کرد

آخرین مراحل تولید نسخه مخصوص پیست سوپرا

نام خبرنگار: مصطفی محدث
بزرگ‌ترین مانع فراری در رسیدن به قهرمانی فرمول1
وتل به اشتباهات خودش اعتراف کرد

بزرگ‌ترین مانع فراری در رسیدن به قهرمانی فرمول1

نام خبرنگار: مصطفی محدث
آتشفشانی در دامنه آرارات + تصاویر
دومین دور از مسابقات کشوری آفرود در ماکو برگزار شد

آتشفشانی در دامنه آرارات + تصاویر

نام خبرنگار: آرش راهبر
کیمن GT4 کلاب اسپرت رالی رونمایی شد
آیا پورشه به WRC باز می‌گردد؟

کیمن GT4 کلاب اسپرت رالی رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آستون مارتین و رد بول با یکدیگر همکاری می‌کنند
لمان در انتظار یک شگفتی دیگر

آستون مارتین و رد بول با یکدیگر همکاری می‌کنند

نام خبرنگار: سپهر عظیمی
مانستر انرژی در انتظار موستانگ جادویی
فورد با دست پر به ناسکار می‌رود

مانستر انرژی در انتظار موستانگ جادویی

نام خبرنگار: سپهر عظیمی
مدیر مسابقات ناساکار بازداشت شد
به دلیل استفاده از مواد توهم‌زا در حین رانندگی

مدیر مسابقات ناساکار بازداشت شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
مرسدس S63 AMG با قدرتی فراتر از 1000 اسب‌بخار
شاهکار شرکت Posaidon روی کانورتیبل لوکس آلمانی

مرسدس S63 AMG با قدرتی فراتر از 1000 اسب‌بخار

نام خبرنگار: یحیی دادگر
عرض‌اندام دوباره آئودی A4 پس از 10 سال
شاهکارترین تیونینگ برای آئودی

عرض‌اندام دوباره آئودی A4 پس از 10 سال

نام خبرنگار: سعید سعیدی
ساگاریس با کیت بدنه جدیدی بازگشت
اسپرت ساز انگلیسی دوباره به میدان می‌آید

ساگاریس با کیت بدنه جدیدی بازگشت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
فورد موستانگ GT به خودرویی لهستانی تبدیل شد
به منظور یادبود Warszawa M20 لهستانی

فورد موستانگ GT به خودرویی لهستانی تبدیل شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
آبارث 595 پاکت راکت جدید معرفی شد
ساخته شده بر اساس فیات 500

آبارث 595 پاکت راکت جدید معرفی شد

نام خبرنگار: مصطفی محدث
مرسدس G500 با ظاهر لندولت
خاص‌ترین نسخه اس‌یووی جعبه‌ای مرسدس

مرسدس G500 با ظاهر لندولت

نام خبرنگار: یحیی دادگر
نیسان GT-R با چاشنی شرکت ADV.1
عملکرد و کاربرد فدای زیبایی

نیسان GT-R با چاشنی شرکت ADV.1

نام خبرنگار: یحیی دادگر
وقتی پینین‌فارینا پیشنهاد هنری فورد را رد کرد!
یک یادآوری تاریخی جالب

وقتی پینین‌فارینا پیشنهاد هنری فورد را رد کرد!

نام خبرنگار: مصطفی محدث
نام لوتوس الیز از کجا گرفته شده است؟
با ریشه اسم یک محصول آشنا شوید

نام لوتوس الیز از کجا گرفته شده است؟

نام خبرنگار: مصطفی محدث
موتور وسط، چهار توربو و دوازده سیلندر!
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم (11): کرایسلر می فور-توئلو

موتور وسط، چهار توربو و دوازده سیلندر!

نام خبرنگار: مصطفی محدث
بنتلی مولسان W.O ادیشن رونمایی شد
به مناسبت سالگرد 100 سالگی

بنتلی مولسان W.O ادیشن رونمایی شد

نام خبرنگار: یحیی دادگر
تاریخ‌نویس/ تولید اولین خودروی دیماکسیون
12 جولای 1933

تاریخ‌نویس/ تولید اولین خودروی دیماکسیون

نام خبرنگار: مصطفی محدث
تاریخ‌نویس/ پایان جنگ حقوقی 8 ساله سوزوکی
8 جولای 2004

تاریخ‌نویس/ پایان جنگ حقوقی 8 ساله سوزوکی

نام خبرنگار: مصطفی محدث
دارنده 9 رکورد جهانی
کانسپت‌هایی که فراموش کردیم (10): ب‌ام‌و H2R

دارنده 9 رکورد جهانی

نام خبرنگار: مصطفی محدث
قیمت روز
قیمت روز
قیمت روز